Alles in groothoek en fisheye (1): Maximale ruimte

Redactie How to Video opnames

Archief Digital Movie 108-2016
Fotograferen binnenshuis in relatief beperkte ruimtes is een lastige klus. Te weinig licht, allerlei schaduwen en bijna geen mogelijkheden om snel scherp te kunnen stellen. Richard Helwig ging de uitdaging aan en verbleef een paar dagen in… een échte Pipowagen. Hij geeft tips hoe technisch met de camera te handelen in dergelijke situaties.

richard_2Ken je hem nog? Pipo de Clown werd als personage bekend door de gelijknamige televisieserie voor kinderen. De eerste aflevering werd uitgezonden op 17 september 1958 en liep door tot 1980. Het verhaal is simpel, maar wel erg leuk. Pipo woont met zijn vrouw Mammaloe en dochter Petra in een woonwagen. Ze trekken er de hele wereld mee rond en beleven allerlei spannende avonturen. In een weiland vlak buiten Den Burg (dat ligt op Texel) en slechts twee kilometer gelegen van de zee beleef je die verhalen in gedachten opnieuw. Hier staat namelijk een (zeg maar: de eerste!) Pipowagen op het erf van boerderij Isola Bella die zo uit deze televisieserie afkomstig zou kunnen zijn. Het is een locatie waar je vooral een blij gevoel van krijgt. Modern comfort in een nostalgisch jasje met vrolijke kleuren. Geen televisie, geen internet en andere moderne voorzieningen. En eerlijk is eerlijk: je mist het niet!

Op rolletjes
Hoe het avontuur op Texel precies begon? Piet Prins en Anne Hottentot kochten in de zomer van 2007 in Leeuwarden een oude bouwkeet met het idee deze radicaal om te bouwen tot iets bijzonders: hun eigen Pipowagen. Aan de hand van een zelf gemaakte tekening gingen ze aan de slag. Omdat ze alles zelf konden doen, verliep de omvangrijke klus op rolletjes en wisten ze veel kosten te besparen. Zo plaatsten ze een nieuw dak en bouwden er een keukentje, een toilet en een badkamer in. Ze gingen met de nodige potten verf en kwasten aan de slag en kochten tenslotte de nodige huisraad. In mei 2008 was de Pipowagen klaar en werd deze voor het eerst verhuurd aan gasten. Vanaf dat moment bleek dit een groot succes.

Grote beeldhoek
Ga je ’s morgens het trappetje af van de Pipowagen, dan staat ‘het huisschaap’ al op je te wachten voor een spontane begroeting. Rond melktijd drijft de buurman zijn koeien naar de stal. Loop langs de moestuin naar de siertuin via het schelpenpaadje, pluk wat fruit en ga lekker zitten op het bankje in het prieel bij de groentekas. Erg groot is de oppervlakte van de Pipowagen niet (maar met zijn tweeën of in je eentje heb je niet zoveel ruimte nodig). Voor het kunnen fotograferen in deze ruimte is het gebruik van een groothoeklens onmisbaar. Deze lens kenmerkt zich door een grote beeldhoek. Dit houdt in dat je veel van het interieur kunt laten zien. Een lens met een te lang brandpuntsafstand zal een te beperkte blik op de ruimte geven.

Kleurtemperatuurrichard_3
Een vereiste om geslaagde foto’s te kunnen nemen is de aanwezigheid van licht. Met in het achterhoofd de gedachte: te weinig licht zorgt voor slechte foto’s. Maar zelfs met voldoende licht ben je er nog lang niet. Het kan zelfs ontaarden in rare kleurzwemen. Dus wat moet je doen?
Probleem waar je al snel tegenaan zult lopen is dat daglicht en kunstlicht over een verschillende kleurtemperatuur beschikken. Eigenlijk gaan die niet samen. Omdat de kans groot is dat beide lichtbronnen zich in dit soort situaties gaan mengen (een lamp aan het plafond terwijl er tegelijkertijd daglicht door het raam naar binnenvalt), zullen er onnatuurlijke kleuren ontstaan. De camera wil zich aanpassen aan één soort licht.

Specifieke afwijkingen
Met het begrip kunstlicht alleen ben je er nog niet. Want kunstlicht kent vele soorten. Denk aan halogeen licht, het licht van een ‘klassieke’ gloeilamp of een TL-buis aan het plafond. Ze hebben allemaal hun eigen specifieke afwijkingen als het om kleur gaat. Fotografeer je bijvoorbeeld een persoon bij halogeen licht, dan krijg je te maken met een onnatuurlijke gele zweem. Bij een gloeilamp ontstaat er een blauwe zweem terwijl bij TL-verlichting een groene zweem op zal treden.
Camerafabrikanten hebben daar een handige oplossing voor bedacht. Op de meeste camera’s kun je redelijk uit de voeten met het instellen van de juiste kleurtemperatuur (kijk dit in de gebruiksaanwijzing na). Standaard zal deze op de automatische instelling staan. Soms is het beter om de camera expliciet in te stellen op het type licht waarmee je te maken hebt.richard_4

Minder direct
En een flitser? Is dat wellicht een optie om betere resultaten te krijgen? Hoe helder een interieur er ook uitziet, je hebt binnenshuis altijd minder licht dan buiten het geval is. Bij ruimtes zonder wit plafond met veel houtwerk aan de muur zal het gebruik van een flitser zeker onontbeerlijk zijn.
Denk na voordat je de ingebouwde flitser gebruikt. Wil je bijvoorbeeld iets op de voorgrond fotograferen (bijvoorbeeld een gekleurd pannetje op een ouderwets fornuis) dan zal deze fel zijn belicht terwijl de achtergrond vrijwel zwart is. Het contrast is te groot doordat er frontaal wordt geflitst. In ieder geval is dat niet het resultaat waar je op had gehoopt. Het toevoegen van een externe flitser (of meerdere losse flitsers) aan de standaarduitrusting is geen overbodige luxe. Hierbij kun je de flitskop op het plafond of op de muren richten. Voordeel is dat het licht vanuit een andere hoek op de onderwerpen terecht zal komen. Het licht zal minder direct en gelijkmatiger over het oppervlak worden verdeeld.

Schaduwenrichard_5
De kans is groot dat je te maken zult krijgen met schaduwen. Je kunt ze eenvoudig krijgen door een lamp (of in het geval dat je buiten fotografeert door de zon). Vaak worden schaduwen op foto’s gezien als ongewenst. Toch zorgen ze voor contrast. Ze kunnen een bepaalde dimensie overbrengen. Je kunt er zelfs allerlei effecten mee bereiken. Het is mogelijk om de foto ermee te versterken. Denk bijvoorbeeld aan licht dat door een kier van een deur in een ruimte valt en voor schaduw zorgt. Het roept een gevoel van nieuwsgierigheid op. Wat bevindt zich achter die deur? Terwijl een silhouet kan zorgen voor spanning (al is dit niet echt een schaduw).

Beetje oefening
De belichtingsinstellingen van een fotocamera zijn tegenwoordig behoorlijk uitgebreid (en ingewikkeld!). Je kunt er oneindig veel kanten mee op. In combinatie met de nodige basiskennis (hoe werken de functies die ermee te maken hebben, hoe ga je om met allerlei omstandigheden, welke resultaten zijn te verwachten) kun je met een beetje oefening zorgen voor de meest optimale belichting. Het is echter een misvatting om te denken dat je bij het maken van een opname nergens op hoeft te letten omdat alles achteraf toch nog aangepast kan worden in een fotobewerkingsprogramma. Het is nu eenmaal niet mogelijk om van een geheel verkeerd belichte foto nog iets goeds te maken. Andersom kan het ook. Door een goede foto overvloedig te bewerken kunnen de resultaten tegen gaan vallen. Bewaar altijd de origineel gemaakte foto’s en hou die apart van de foto’s die achteraf zijn bewerkt.richard_6

Beweging
Hoe scherp of onscherp een foto eruit komt te zien hangt af van de sluitertijd. Kies in ieder geval de meest geschikte sluitertijd (stel deze in op minstens 1/30). De kans is dan het grootst dat sfeervol licht ook op de foto’s zo overkomt. Probleem hierbij is wel dat er hinderlijke bewegingsonscherpte kan gaan optreden. Het kiezen van een sluitertijd van 1/60 of korter kan een optie zijn, maar nog beter is om gebruik te maken van een degelijk statief. Maak de foto’s met behulp van de afstandsbediening of zelfontspanner. Zodoende hoef je de ontspanknop niet aan te raken waardoor je beweging van de camera kunt voorkomen.

Lichtgevoeligheid
Let op de lichtgevoeligheid als je de flitser wilt vermijden. Die wordt uitgedrukt in iso. Ter vergelijking: maak je bijvoorbeeld een foto van de buitenkant van de Pipowagen bij zonnig weer, dan is er weinig lichtgevoeligheid vereist (bijvoorbeeld iso 100). Maak je foto’s binnen dan zal een hogere gevoeligheid nodig zijn (bijvoorbeeld iso 1600). Een punt van aandacht is de ruis. Want hoe hoger je de iso instelt, hoe meer ruis er op de foto gaat verschijnen. Soms ontkom je daar niet aan.

Mengkleuren
Bewust heb ik de foto’s die genomen zijn in de Pipowagen in de nabewerking nog wat feller belicht dan normaal. Hierdoor worden de kleuren fletser (zo is de kleur wit uitgebleekt), maar juist dat geeft een wat authentiek effect (Pipo de Clown dateert immers van vroegere jaren). Je moet weten dat de afkorting ‘RGB’ staat voor de kleuren rood, groen en blauw. In de fotografie kunnen alle mengkleuren ontstaan uit deze drie hoofdkleuren. De camera legt voor iedere pixel vast welke kleur die krijgt. Vervolgens wordt die informatie opgeslagen in een digitaal bestand. En dat is de uiteindelijke foto die je ziet.richard_8

Rechte lijnen
Het klinkt vanzelfsprekend, maar je kunt er rustig vanuit gaan dat alle ruimtes verticale lijnen in zich hebben. Zijkanten van muren, ramen en deuren zullen loodrecht zijn. De kunst is om dat weer te geven in de foto. Met een groothoeklens zul je deze rechte lijnen kunnen fotograferen. Een voorwaarde is dat de camera hierbij recht wordt gehouden. Dat vereist de nodige nauwkeurigheid. Zal een situatie in de zoeker recht lijken, bij het later terugzien kom je er misschien toch achter dat het nog net een klein beetje scheef staat. Je loopt hiermee het risico dat het lijkt alsof de ruimte (het interieur van de Pipowagen) voorover of achterover zal dreigen te vallen. Het geeft niet de natuurgetrouwe situatie weer zoals je zou willen.

Omgebogen
Een statief kan helpen om recht te fotograferen. Maak desnoods meerdere opnamen waarbij je de camera steeds een stukje kunt verstellen. Achteraf kun je de beste eruit halen. Een handige tip: heb je bij het bepalen van je compositie een verticale lijn dichtbij de rand van het zoekerbeeld (denk aan een raam of een deur) dan kun je met dit referentiekader al snel bepalen of je de camera ook werkelijk rechthoudt.
Overigens worden bij het gebruik van een fisheyelens de rechte lijnen in het midden van deze lens recht weergegeven. Terwijl aan de buitenrand van de lens deze lijnen opvallend worden omgebogen. Hier zul je flink mee moeten experimenteren om het gewenste effect te bereiken.

TIPrichard_7
Zet een paar stappen buiten de Pipowagen en gebruik de deurpost om met de groothoeklens een ‘natuurlijk’ kader tea creëren. Een openstaande deur leidt de blik al snel het beeld in!

Meer informatie
Wil je meer weten over deze unieke locatie? Kijk voor meer informatie op www.pipowagen.nu. De Pipowagen staat aan de Rozendijk 16 in Den Burg en is geschikt voor maximaal twee personen. Een huisdier mag mee. Wil je meer telefonische informatie, bel dan met 06-41767232.

Richard Helwig

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Check Also
Nikon COOLPIX W100
Nikon breidt de COOLPIX-serie van compactcamera’s uit met een nieuw model dat bestand is tegen ...