6K camera’s: een nieuw tijdperk in beeldkwaliteit bij video en foto

Redactie Camcorder Fotocamera Reviews

Archief Digital Movie 141-2021
6K is feitelijk gezien geen nieuw videoformaat. Het gaat om een stukje extra ruimte bij het oplossend vermogen op de videosensor. En daar kan je diverse nuttige dingen mee doen zoals kwaliteitsverbetering van het beeld (overscan), andere beelduitsneden maken, beeldcorrecties toepassen en bewegingen compenseren. Inmiddels voorziet al een flink aantal videofilmende systeemcamera’s en camcorders in 6K. Een overzicht van de gangbare modellen vind je in dit artikel.

Om de misverstanden te voorkomen: er zijn twee toepassingen van 6K bij systeemcamera’s. Het eerste type is de overscan voor video, het gebruik van extra opgenomen videoresultaten voor kwaliteitsverbetering en bewerking. Het tweede type neemt fotoreeksen in 6K op. Het gaat daarbij om een reeks fotobeelden op 25 fps waaruit je later de meest geslaagde still opnamen selecteert. Bij camcorders gaat het bij 6K altijd om het direct opnemen in de 6144 x 3160 pixels resolutie zelf. Een variant is het iets lagere 5,9K.

Een woud van resoluties
De videomaker wordt al snel in verwarring gebracht door de verschillende resoluties (= het oplossend vermogen in pixels) en de daarbij horende beeldformaten. Momenteel zijn gangbaar bij de hoge definitie-resoluties:
• 2K – 1920 x 1080 pixels of Full HD. Nog steeds populair op camcorders, social media en internet. Makkelijk te verwerken en vergt geen hoge opslagcapaciteit of rekensnelheid. En de beeldkwaliteit is voor de meeste opnamedoeleinden gewoon goed.
• 4K – 3840 x 2160 pixels of Ultra HD (UHD). Daar is ook een cinemavariant van met 3840 x 2160 pixels. DCI (Digital Cinema Intiatives). Dat is viermaal scherper dan 2K en heeft een groter kleurbereik. Tegenwoordig standaard bij de meeste flatscreens en videocamera’s.
• 5K – 5120 x 2880 pixels, een tussenformaat dat extra speelruimte biedt voor 4K-videobewerking. Ook gangbaar op hoge resolutiemonitoren voor foto en video.
• 6K – 6144 x 3160 pixels. Een echt overscanformaat dat gebruikt wordt voor de genoemde beeldbewerkingen bij 4K.
• 8K – 7680 x 4320 pixels de volgende tv-standaard. Deze is echter nog grotendeels in wording. Er zijn al enkele camera’s en flatscreen-tv’s in 8K te koop.
• 8K fulldome – is een resolutie van 8192 x 8192 (67.1 megapixels). Deze is bedoeld voor projectie op koepels (de dome) en hemisferische full dome theaters en planetaria.

En nu 6K
Met de komst van de compatibele H265 CODE is 6K voor de videofilmer ineens realiteit geworden. Er zijn geen speciale omzettingen meer nodig om 6K in camera’s en bij de montage verder te kunnen verwerken. Dat brengt er weer een extra K-opnamekeuze bij. In het algemeen geldt het volgende: 2K Full HD bij toepassingen waar de kwaliteit iets minder kan en de opslagcapaciteit, rekensnelheid van het systeem en bandbreedte bij de (streaming) verspreiding een probleem vormen.
4K UHD bij waar de hogere scherpte, detaillering en het kleurbereik van UHD tot zijn recht komen. Dat vergt wel zwaardere montagesystemen, een grotere bandbreedte en snelle geheugenkaarten c.q. extra opslagcapaciteit. Tevens kan je makkelijk digitaal inzoomen of uitsneden maken en dan toch nog 2K-kwaliteit overhouden.
En 6K voor het bij volledig behoud van 4K maken van beeldcorrecties, extra stabilisatie, geen crop maar juist overscan, extra beeldstabilisatie en uitsneden of digitale zooms. In het algemeen kan je stellen dat opnemen in 6K de mogelijkheid schept om het ruwe videomateriaal optimaal te kunnen bewerken en stabiliseren zonder dat er een pixel voor de uiteindelijke 4K beeldkwaliteit verloren gaat. In de praktijk neem je dus op in 6K (oversampling) en beslist daarna over de verdere bewerking. Dat kan bijvoorbeeld zijn omzetten naar high-end 4K (down sampling) zijn, een andere beelduitsnede maken, stabilisering toepassen en het bewerken qua kleur en sfeer of scherpte(diepte)

Sensorgrootte, Mps en objectieven
Welke beeldsensor is er nodig voor 6K? Minimaal toch wel eentje van het Micro Four Thirds-formaat. Anders wordt het allemaal toch echt te klein. Daarbij gaat het niet alleen om het aantal pixels, 10 Mps is al ruim voldoende. Maar ook om de grote van de lichtgevoelige puntjes, de Photosites op de beeldchip zelf. APS-C doet het prima zoals de Fujifilm X-T3 laat zien. Verder is er een duidelijk trend naar Super35mm en full frame beeldsensoren.
Een belangrijk punt vormt het snel kunnen uitlezen van de (volledige) beeldinformatie in 6K. Anders dreigen er een rolling shutter-effect en data-opstoppingen. Daarnaast moet je als cameraconstructeur ook de extra warmte van de data-verslindende beeldsensor zien af te voeren. Bij 4K kwam er al een vraag naar speciale video-objectieven met UHD-resolutie. Ook hier valt dat vanaf MFT best te doen zoals Panasonic en Olympus samen met Leica inmiddels hebben laten zien, Bij APS-C is het ook weer Fujifilm met zowel de X-series als de speciale cinelenzen die het uitstekend doen. Bij full frame objectieven zit het uiteraard helemaal snor voor 6K.

Blackmagic DesignPocket 6K cinecamera
Opmerkelijk klein, geschikt voor Canon full frame EF-wisselobjectieven en een 35 mm supersensor, daarmee heeft de Blackmagic Pocket Cinema Camera goede 6K-papieren. Het gaat om een compacte cinecamera met een beeldsensor die groter is dan APS-C. De beeldsensor meet 23,1 x 13 millimeter. Dat is echter wel kleiner dan volledig full frame kleinbeeld. En er treedt een cropfactor (= verlenging van de brandpuntsafstand) van 1,6 op. Niettemin geeft deze camera bij gebruik van full frame objectieven een prima beeld.
In de hand is de Pocket Cinema 6K camera groter dan zijn 4K Micro Four Thirds kompaan van de Blackmagic-familie doch wel kleiner en lichter dan bijvoorbeeld de Panasonic S1H. In de praktijk is er een goede grip met manuele scherpstelling op het objectief. Bij in het objectief ingebouwde OIS geeft zulks best rustige videobeelden. Op de 5 inch monitor met Full HD-resolutie valt met Focus Assist goed handmatig scherp te stellen. Daarnaast maakt Blackmagic gebruik van duidelijke en intuïtieve menu’s op deze monitor. Voor het geluid zijn er vier ingebouwde microfoons en een externe microfoonaansluiting (mini-XLR).
Dan de 6K in 12 bits RAW-formaat. Dat stelde de ontwerpers in een dergelijke compacte camera toch wel voor een aantal problemen. Het warmlopen van de processor heeft men redelijk in de hand. Uit de praktijk vernamen wij dat 10 tot 12 minuten continu videofilmen mogelijk is. Bij de geheugenkaarten heb je beslist de SDXC-II-kaarten met een hoge capaciteit nodig. En dan nog kan na circa zes minuten al een datafile optreden. Gelukkig kan je met deze PCC-camera via USB-C gekoppelde opslagmedia snel grote hoeveelheden AV-data in 6K opslaan.
Er zijn twee native beeldgevoeligheden van ISO 400 en 3200. Deze zijn geoptimaliseerd en geven weinig ruis en goede kleuren. Bij andere hoge ISO-waarden kan de kwaliteit teruglopen. Er zitten geen ND-filters in de body. Koop deze er los bij om straks niet in de problemen te komen. De interne batterijcapaciteit kan ons inziens beter. Koop er een batterygrip bij. Bij te snelle zwenkbewegingen kan het bij 6K tot een rolling shutter-effecten komen. De beste resultaten krijg je als de camera in 6K RAW opneemt. Dit formaat valt prima met de eigen meegeleverde Davinci Resolve software na te bewerken tot elk hoogwaardig UHD en HD-formaat. Idem de kleurcorrectie, colour grading v-logs en LUTs.
Samenvattend een echte voor 6K ontwikkelde cinemacamera die naar tevredenheid presteert. De Achilleshiel blijft de relatief korte continue opnameduur.

Fujifilm X-T3
Een spatwater- en stofdichte systeemcamera die al enige tijd een soort hype is bij videofilmers. In de praktijk zowel een prima APS-C fotocamera als een hoogwaardige videocamera. Geliefd zijn verder de retrograde look, stevige bouw, intuïtieve instelwielen (belichtingscorrectie, ISO en sluitertijden), heldere hoge resolutie zoeker en LCD-scherm (niet uitklapbaar), filmemulaties (waaronder speciale cine) en beslist high-end objectieven. Met name in combinatie met het F4 (continu) 16-80 mm zoomobjectief voorzien van ingebouwde 6-assige beeldstabilisatie is het videofilmen een waar genot van scherpte, kleur, contrast en vloeiend pannen.
Wat het 6K-verhaal betreft gaat het om de overscan-opname in 6K via het volledig uitlezen van de 26,1 Mps APS-C-beeldsensor. Daar rolt omgezet naar 4K een echt prachtig UHD-plaatje uit. Er is 4K/60P 4:2:0 10 bit opnamemogelijkheid naar een SD geheugenkaart. En er kan eveneens in 4K/60P 4:2:2 10 bit worden opgenomen naar een HDMI output device. Het aansluiten op een externe SDD-recorder verdient zeker aanbeveling!
Bij de videoformaten aan boord vind je zowel H.264/MPEG-4 AVC als H.265/HEVC. De camera komt op 200Mbps bitrate recording bij het schieten op 4K/60P 4:2:0 10bit. Dit bij de compressie in ALL-Intra en Long GOP. Ingeval van ALL-intra is de datatransferrate 400Mbps. De extra 6K resolutie wordt onder meer ingezet bij Hybrid Log Gamma video opname en simultane output van filmsimulatie en F-log materiaal. Het interne geluid is al behoorlijk goed doch wordt aanmerkelijk beter met een externe microfoon. De AF en tracking zijn op niveau voor dit type systeemcamera. Een ideale combinatie van video en foto in een camera.

De Panasonic-familie
Panasonic heeft wat 6K betreft het grootste aantal camera’s. zowel systeem als camcorder, in de markt gezet. Wij bespreken in het kort de belangrijkste telgen.
De Lumix GH5 en GH5S zijn de Micro Four Thirds hybride systeemcamera’s met opnamemogelijkheden voor 6K. Dit zowel bij video als foto. Er is een grote keuze uit MFT wisselobjectieven. De GH5 heeft een 20,3 Mps Live Mos beeldsensor en kan naast alle gangbare 4K-videoformaten ook in 6K  foto’s op 30 fps schieten. Vanaf firmwareversie 2.0 zijn 6K 24fps (Amorphic widescreen 4:3) of 5K 24fps (met een gewone lens) aan boord. Deze videoformaten worden door de betere montagepakketten geaccepteerd.
Het model GH5S is echt gericht op de videofilm die ook in lichtzwakkere situaties opereert. De CMOS-beeldsensor is weliswaar maar 10,28 Mps maar dat levert veel lichtsterkere photosites (= de lichtgevoelige puntjes op de sensor) op. In de praktijk gedraagt de GH5 zich als een prima cinemacamera voor UHD (alle formaten) en C4K/4K 60p/50p. Verder noemen wij voor beide camera’s de dual native ISO-gevoeligheid en uitstekende scherpstelling. De GH5S heeft geen ingebouwde beeldstabilisatie, die haal je uit het OIS-objectief. In 2020 wordt de voor 6K doorontwikkelde GH6 verwacht.
Inmiddels alweer even geleden introduceerde Panasonic de full frame S-series voor zowel foto als video. Het topmodel cinemacamera S1H schiet met gemak volwaardige 6K video op 24 fps. Het gaat om 6K/24p at a 3:2 aspect ratio or 5.9K/30p at 16:9. Zie de uitvoerige test in DM 129 en met € 1399,- voor de body heel betaalbaar. Verder noemen wij nog de professionele EVA MKII camcorder met 5.9K oversampling opname.

Canon EOS C500 MKII
De Canon EOS C500 MKII is toegerust met een eigen ontwerp 5.9K Full frame CMOS-sensor, een dynamic range van 15+ stops en een grootnatuurlijk kleurbereik. Een modulair ontwerp dat de videofilmer naar eigen maat en smaak kan aanpassen.
De EOS C500 Mark II heeft een nieuw ontwikkelde DIGIC DV 7-beeldprocessor voor interne Cinema RAW Light-opnamen bij 5.9K en opnamen in Canon’s XF-AVC-indeling in 4K 4:2:2 10-bits. Gelijktijdige opname met dezelfde bestandsindeling is mogelijk via de dubbele CFexpress-kaartsleuven, met een extra SD-kaartsleuf voor proxybestanden. Opname gaat in 8,69 Megapixel (5952 x 3140): als 5952 x 3140 of 4096 x 2160 of 2048 x 1080 geselecteerde resolutie. Er is een uitgebreide serie EF-objectieven verkrijgbaar en het Canon Cinema RAW-formaat is compatibele met de moderne NLE-suites.

Sony PXW-FX9V 6K
Voor rond de € 13.000,- is er de Sony PXW-FX9V 6K, een professionele en veelzijdige fullframe videocamera met een oversampled 6K Exmor R CMOS sensor waarmee je 4K beelden in een filmische scherptediepte vastlegt. De Sony E-mount is gemaakt van roestvrij staal. De snelle hybride autofocus zorgt voor accurate focus en herkent automatisch gezichten dankzij de 561 detectiepunten. Dankzij de ingebouwde gyroscoop beschik je over geavanceerde beeldstabilisatie die eruit alsof er gefilmd wordt met een gimbal.
De camera heeft een 15-stops dynamisch bereik en neemt 10-bit 4: 2;2 op via 2 XQD-mediakaartsleuven die gelijktijdige en relay-opname ondersteunen, evenals meerdere back-up opnamemodi die proxybestanden gebruiken. Er is een dubbele basis ISO van 800/4000 en je hebt een 7-stops elektronisch variabel HD-filter. De standaard S-Cinetone-kleurenlook van de camera biedt dezelfde zachte, levendige toon als bij de VENICE-camera van Sony.

RED
Wie een hoog videobudget in zijn of haar zak voelt branden kan terecht bij de 6K RED EPIC- M Dragon. In elke 6K beeldframe zitten wel 19 MPs in RAW-formaat. Dat is meer beeldinformatie dan er in een standaard 35 mm film zit en negen maal meer dan bij Full HD. Om het opnamefeest compleet te maken is er een dynamisch bereik van 16,5 native stops, levensechte kleuren, een relatief hoge lichtgevoeligheid, 1 tot 1.000 fps bij 6K en een hoogwaardig RED RAW-formaat (12 of 16 bit). Het modulaire box-ontwerp stelt de cameraman in staat deze RED EPIC-M Dragon precies naar opnamemaat te configureren.
In 2020 wordt de RED Komodo Digital Cinema verwacht. Een hoogwaardig 6K-model dat geschikt is voor Canon R-objectieven.

Tot slot
6K is betaalbaar geworden en biedt interessante perspectieven die het maximale aan 4K-formaat en bewerkingsmogelijkheden uit de beeldchip wil halen. Nu al aanschaffen of nog even wachten? Dat is aan jou als cameraman of -vrouw…

Diverse 6K camera’s
• Panasonic SH1
• GoPro Max
• Canon EOS R5
• Z CAM E2-S6
• Blackmagic URSA Mini Pro 12K
• 6K KineMax
• Sony CineAlta Venice 6K
• Sony A1 (8K)
• Sony PXW-FX9V
• Panasonic AU-EVA1 5.7K
• Panasonic GH6
• Canon EOS C500
• NHK Japan

Info & prijzen
Blackmagic Design Pocket 6K cinecamera € 1.999,- www.blackmagicdesign.com
Fujifilm X-T3 € 1.299,- www.fujifilm.com
Panasonic Lumix GH5 en GH5S € 1.399,- www.panasonic.nl
Canon EOS C500 MKII € 17.999,- www.canon.nl
Sony PXW-FX9V 6K € 12.999,- www.pro.sony/en
RED EPIC- M Dragon € 4.939,- www.red.com

Ulco Schuurmans

One Comment

  1. Goedendag,
    leuk artikel over de video resoluties.
    Echter er wordt gesproken over een cinemavariant die wel 4x scherper is dan 2K.
    Echter 4x2K = 4x 1920×1080= 7680×4320.
    Dat is dan toch 8K ? En niet 4K met 3840×2160?
    Dus niet 4x scherper dan 2K ?

    Quote:
    • 2K – 1920 x 1080 pixels of Full HD. Nog steeds populair op camcorders, social media en internet. Makkelijk te verwerken en vergt geen hoge opslagcapaciteit of rekensnelheid. En de beeldkwaliteit is voor de meeste opname doeleinden gewoon goed.
    • 4K – 3840 x 2160 pixels of Ultra HD (UHD). Daar is ook een cinemavariant van met 3840 x 2160 pixels. DCI (Digital Cinema Intiatives). Dat is viermaal scherper dan 2K en heeft een groter kleurbereik. Tegenwoordig standaard bij de meeste flatscreens en videocamera’s.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
In het centrum van de actie
Canon Europe kondigt de nieuwste innovatie in het EOS R System aan – een nieuwe ...