De Waddeneilanden: een paradijs voor de lens

Redactie How to Video opnames

Archief Digital Movie 141-2021
Afreizen naar een of meerdere Waddeneilanden is een fantastische belevenis. Uitgestrekte duingebieden, het schuimende water van de zee, woeste kwelders: het is een paradijs om voor de lens te krijgen. En je kunt ze altijd bezoeken. Ieder jaargetijde heeft zijn eigen charme. Richard Helwig legt aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden uit waar zoal met de videocamera rekening mee te houden.

De wijze waarop een Waddeneiland in beeld wordt gebracht, moet van tevoren een weloverwogen keuze zijn. Het is immers zonde om met opnamen thuis te komen waar je niet blij van wordt. Ook al lijken ze wat betreft de indeling van het landschap stuk voor stuk op elkaar: ze zijn wel degelijk in details verschillend. In de juiste volgorde van beneden naar boven zijn het er vijf: Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog.

Een ander standpunt, met een beter resultaat. Voor welke opname van de vuurtoren op Vlieland kies je? Zonder dat de trap erachter teveel opvalt toch zeker?

In groothoek
Enige voorbereiding is het halve werk. De plaatselijke VVV kan je precies vertellen waar je het beste naar toe kunt gaan. In alle rust genieten van het natuurschoon doe je buiten de schoolvakanties. Denk hierbij ook aan de Duitse feestdagen. Zoek de juiste informatie op als het gaat om de opkomst en ondergang van de zon. In veel gevallen zul je gebruik maken van het filmen in groothoek vanwege de weidse landschappen. Inzoomen doe je tijdens het vastleggen van de planten en dieren in de natuur. Filmen betekent niet alleen het in beeld brengen van wat je ziet, maar vooral het ervaren wat het landschap met je als maker doet.

Nodige risico’s

Van de gebruikelijke paden afwijken (als dat is toegestaan, want er zijn beschermde gebieden waar je niet mag komen) zal ongetwijfeld de beste shots opleveren, maar hier schuilt een gevaar. Op de Waddeneilanden bevinden zich veel met Lyme besmette teken. En die mogen niet worden onderschat. Controleer jezelf iedere dag nauwkeurig bij terugkomst op de thuisbasis. Bestudeer hoe het zit met de gevaren van het getij en de weersverwachting.
Filmen op een zandbank of slikplaat levert de nodige risico’s op als je niet precies weet hoe het werkt. Laat achterblijvers in ieder geval weten waar je zit.

Open verbinding
Schilderachtige straatjes met winkelend publiek, typerende huisjes en kerkjes met begraafplaatsen. Dat is typisch wat je kunt verwachten. Op ieder eiland staat de vuurtoren centraal (informeer van tevoren of de vuurtoren op jouw eiland te bezoeken is). Zoals op Texel. Ideaal om een totaalshot van bovenaf te maken! Als je hier de reis begint, zal het je opvallen dat dit het grootste eiland is. Het is eenvoudig te bereiken vanaf Den Helder met een overtocht van ongeveer 20 minuten. Een aanrader is de Slufter, een open verbinding met de Noordzee.

Uitgestrekte zandvlakte

Vlieland is het kleinste bewoonde eiland. De Vliehors staat hier als uitgestrekte zandvlakte bekend onder filmers. Volop natuur vind je op de Boschplaat op Terschelling: kwelders, bos en duinen. Vergeet geen opname te maken van het drenkelingenhuisje bij paal 24. Op Ameland nodigt het natuurgebied Oerd je uit om landschappen vast te leggen. Schiermonnikoog is klein, maar niet minder aantrekkelijk. Vogels vastleggen kun je het beste doen in de kijkhut bij de Westerplas. Het Willemsduin biedt volop de mogelijkheden om dramatische luchten en vergezichten te zien.

Wie aan Vlieland denkt, ziet vooral rustgevende beelden voor zich. Dat er een metershoge gsm-mast is te vinden, er rijen auto’s staan geparkeerd en dat mensen dagelijks hun afval kwijt moeten: het zijn beelden waar je met de camera liever aan voorbij loopt. In de tweede opname staan de vuilcontainers lelijk in de weg op het strand van Texel. Onbruikbaar in de montage!

Standpunt
Vanzelfsprekend is het belangrijk de betekenis van een aantal begrippen te weten voordat de videocamera uit de tas wordt gehaald. Want wat is nu eigenlijk een standpunt? Simpel uitgelegd is dat de plaats van waaruit opnamen worden gemaakt. Dat standpunt zegt veel over de persoon die de opnamen heeft gemaakt. Hoe wordt tegen het onderwerp aangekeken? Op welke wijze wordt dit vastgelegd? Opnemen vanaf ooghoogte zal bij velen het meest gekozen standpunt zijn. Op zich niets mis mee, maar dat zal tot een eenvoud leiden.

Mate van diepte
Met de keuze van een standpunt wordt niet hetzelfde als het perspectief bedoeld. Ondanks dat deze begrippen niet veel van elkaar verschillen! Met een perspectief wordt de mate van diepte aangeduid. Dat zorgt ervoor dat de nadruk wordt gelegd op bepaalde beeldelementen. Met het gekozen perspectief wordt de kijker door het beeld naar het hoofdonderwerp geleid.

Grijsfilter
Het verkleinen van het diafragma bij een lange sluitertijd levert niet altijd het gewenste effect op. Op een hele zonnige dag ligt overbelichting op de loer. Het kiezen voor een kleinere opening van het diafragma is een mogelijkheid, maar hierbij bestaat de kans dat er een verlies aan scherptediepte optreedt. Het gebruik van een grijsfilter (Neutral Density) zal het beeld met een aantal stops verlagen waardoor het probleem is opgelost. Neem hem dus mee!

Spontaniteit verliezen
Zullen opnamen van de natuur de meeste voorkeur hebben, mensen hoeven niet helemaal weggelaten te worden. In de verschillende dorpjes kom je ze overal tegen. Wandelaars, fietsers, kampeerders en mensen op een terrasje. Je hoeft er niet veel voor te doen. Alles speelt zich automatisch af. Niets wordt nagespeeld. Hiermee voorkom je meteen het probleem dat veel mensen hun spontaniteit verliezen als ze merken dat ze voor de camera komen.

Oppervlakkig en eenzijdig
In het uiterste geval kun je overgaan tot een paar korte straatinterviews, maar zelf ben ik daar weinig voorstander van. Uitspraken van willekeurige voorbijgangers worden achter elkaar geplakt om te laten zien wat iemand van de straat van iets vindt (een voorbeeld: waarom heeft u dit jaar ervoor gekozen om naar een van de Waddeneilanden op vakantie te gaan?). Een dergelijk interview is eenvoudig om te maken. Tegelijkertijd is het oppervlakkig en eenzijdig. Het is de vraag of hetgeen wat wordt gezegd daadwerkelijk waar is. Kies alleen voor een straatinterview als je geen enkele creativiteit meer over hebt. Waarom laat je een schaapsherder of boswachter niet vertellen wat die de hele dag meemaakt?

Accenten
Professionele videocamera’s bieden de mogelijkheid om met uiteenlopende objectieven te werken. Zowel bij opnamen van de natuur als voor het gebruik bij enige actie. En dan is er nog zoiets als scherpte. Hiermee kunnen accenten worden gelegd. Het bereik van de scherpte is nauw verbonden met het diafragma (grootte van de lensopening), de sluitertijd (belichtingstijd) en de brandpuntsafstand. Onder scherptediepte wordt verstaan de afstand voor en achter het scherptevlak waarbinnen beelden nog scherp kunnen worden gezien.

Van overzicht naar meer detail op Terschelling. De compositie moet op een dusdanige manier zijn gekozen dat de suggestie van enige diepte blijft bestaan. Accenten van licht, kleurgebruik en schaduwen kunnen dit versterken. Bij totaaloverzichten kunnen de afmetingen en de nabijheid van een object (de vuurtoren) worden afgezet tegen bekende objecten (bomen, huizen) van een andere afmeting die zich op een andere afstand bevinden. In de tweede opname wordt de kijker als het ware via het bospad door het landschap geleid.

Korte brandpuntsafstand
Zo wordt een grote scherptediepte bereikt met lenzen met een korte brandpuntsafstand (denk aan een totaal van de duinen en de zee waarbinnen bijna alles scherp is). Een geringe scherptediepte bereik je met een telelens middels de lange brandpuntsafstand (het lijkt alsof voorwerpen worden geïsoleerd uit hun omgeving). Eenzelfde geldt voor het opnemen van objecten zeer dicht voor de lens (macro). Hier is eveneens sprake van een geringe scherptediepte.

Extra kader
Op het moment dat je een opname maakt, wordt een deel van de wereld om je heen gekaderd. Met die randen wordt een beperking opgelegd. En moeten noodgedwongen dingen worden weggelaten. Want er past een klein gedeelte van de totale omgeving in. Ter vergelijking: de beeldhoek van het menselijk oog is meer dan 180 graden. Er is geen enkele camera die dit kan evenaren. Leuk is om gebruik te maken van een extra kader. Het eerste kader wordt gevormd door de randen van de opname, terwijl de tweede ontstaat door randen uit de natuurlijke omgeving. Ze doen denken aan een omlijsting. Hierdoor wordt de aandacht extra gevestigd op het onderwerp (denk bijvoorbeeld aan een opname door de patrijspoort van een boot).

Scheve horizon
Elk landschap zit vol met lijnen. Kijk naar de lucht. Zitten er mooie lijnen in het landschap, maar is de lucht grauw en grijs? Breng in dat geval de horizon op een derde van boven. Is de lucht het vastleggen waard? Dan is het beter om de horizon laag in beeld te zetten. Het wordt een beetje gezien als vaste stelregel. Maar, regels zijn om vanaf te wijken! Een serieus gemaakte fout is een scheve horizon waardoor een slordige indruk ontstaat. Het gebruik van een stevig statief zal helpen dit veelvoorkomende probleem te voorkomen.

Blauwe lucht met witte wolken en een heerlijk strand doen het altijd goed. De doorkijk in de duinen naar de zee geeft diepte.

Sfeervol uitzien
Niet alle landschappen zullen even interessant zijn om vast te leggen. Soms kunnen ze interessanter worden gemaakt. Een landschap dat midden op de dag voor een saaie indruk zorgt, kan er tegen zonsondergang sfeervol uitzien. Afwachten van het juiste moment zal veel uitmaken. In de meeste gevallen is tegenlicht ongewenst. Het zorgt ervoor dat de contrasten te groot worden. Donkere delen raken onderbelicht en lichtere delen overbelicht. Veelzeggend zijn shots van een interieur waarbij een raam op de achtergrond zichtbaar is (combinatie van kunst- en buitenlicht). Het levert hardnekkige problemen op. De oplossing? Kiezen voor een ander standpunt of de belichting handmatig corrigeren (en dat laatste vereist wat ervaring).

Gedragscode
De natuur op de Wadden is dynamisch. Vliegen met een drone in dit gebied levert prachtige opnamen op. Het is echter gebonden aan een ‘gedragscode voor dronevliegers’. Met respect voor natuur, dier en mens. Informeer jezelf voordat je gaat vliegen. Kijk voor de actuele (vlieg)informatie op rijksoverheid.nl/drones.

FILMTIP
Verken de eilanden op de elektrische fiets als dat mogelijk is. Vaak kun je voor een paar tientjes per dag vanaf de boot al meteen jouw vooraf gereserveerde exemplaar meenemen. Er is zoveel meer te zien dan wanneer de auto wordt gepakt (op Vlieland en Schiermonnikoog mag dat trouwens niet met de auto). Kijk bijvoorbeeld naar Texel, daar ligt 140 kilometer aan fietspaden over het gehele eiland. Genoeg te ontdekken!

FILMTIP
Kijk kritisch naar wat er op de achtergrond is te zien. Wees niet te geconcentreerd op het onderwerp dat vastgelegd moet worden waardoor dingen over het hoofd gezien worden. Is het storend? Leidt het teveel af? Kies voor een ander standpunt. Of ga verder van het onderwerp af staan en zoom in zodat de achtergrond onscherp (en onherkenbaar) wordt.

Richard Helwig

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Teufel brengt nieuwe in-ears op de markt in de Real Blue-serie
De Teufel Real Blue TWS beschikken over actieve noise cancelling en bluetooth 5.2 met AAC. ...