Een geslaagde DVD of Blu-Ray maken

Redactie How to Video opnames

Een dvd of Blu-ray schijfje maken is de ideale manier om uw videofilms met familie, vrienden, kennissen en clubleden te delen. Het lijkt ook eenvoudig: de opnamen maken, monteren, exporteren en vervolgens opmaken & branden naar de optische schijf. In de praktijk blijken de verkregen resultaten dan nog al eens tegen te vallen. Blokjes in het beeld, haperingen bij het afspelen of helemaal niet willen afspelen, ondoorzichtige of niet werkende menu’s en een matig geluid. Het stappenplan in dit artikel helpt u om dit soort ergernissen te vermijden.

De keten is net zo sterk als de zwakste schakel. En bij het vervaardigen van een geslaagde dvd of Blu-ray komen nogal wat schakels kijken. Dat is ook de reden waarom er regelmatig projecten mislukken. Een ronduit teleurstellende ervaring en het kost dikwijls veel werk om het allemaal weer goed te krijgen. Als dat al lukt!Naamloos-2
De oplossing van het probleem is om het productieproject in de vorm van een zorgvuldig uitgewerkt stappenplan aan te pakken. Dit stappenplan omvat de fasen opname / formaat. Montage van films. Export of conversie in het juiste compressieformaat voor de dvd respectievelijk Blu-ray disc. Een gedegen menustructuur met bijpassende opmaak. Het uittesten voor te branden. En vervolgens de opmaak voor het doosje (box) en schijfl abel. Wij raden aan om alles van te voren netjes op papier of in een schema op de computer uit te schrijven. Dan wordt er niets vergeten en valt het productieproces goed te plannen.

Opnamen & formaat
Het begint al bij 4:3 standaard of 16:9 breedbeeld formaat. Het door elkaar heen gebruiken geeft straks het voortdurend heen-en-weer veranderen van de beeldratio op het tv-scherm. Neem bij voorkeur in een van de afmetingen. Heeft u toch 16:9 en 4:3 opnamen, gebruik dan het projectformaat bij de montage om alles gelijk te krijgen. Dat kan het nodige renderwerk kosten. Vervolgens SD video (DV, DVCAM) of HD (HDV, Full HD, of 720P). Een doorsnee dvd werkt met standaard definitie MPEG-2. Dat is dus geen HD! DV of DVCAM geven geen moeilijkheden. HD zal op een of andere manier moeten worden omgezet om op de dvd te passen. Omzetten naar DV is een goede oplossing. In de hoogste kwaliteit HD gemonteerd en vervolgens omgezet naar de best mogelijke DV-weergave. Een aantal dvd opmaak & brandprogramma’s accepteert weliswaar HD maar maakt daar toch weer een gewoon MPEG-2 SD-verhaal van.
Bij Blu-ray is dat uiteraard anders. Daar kunt u rechtstreeks HD-materiaal opzetten. Een geheel ander punt is het bij de opnamen al rekening houden met de inhoud van de dvd. Met name als de dvd meer clips, camerastandpunten, plots en lopende intro’s gaat krijgen. Beter vooraf al geschoten als achteraf nog bijgeprutst.Naamloos-2

Monteren
Op de snijtafel (lees pc met NLE-software) ontstaan niet alleen de videofilm(s) zelf maar ook de verschillende versies, introclips en bewegende menu’s. Het behoeft geen betoog dat de videofilms zelf vlekkeloos gemonteerd moeten zijn. Fouten geven straks storingen bij het afspelen. Wees tevens matig met effecten. Effecten zijn lastig te encoderen en vragen veel rekentijd. Op tragere computers en dvd-spelers kunnen effecten zelfs lelijk uitpakken of vastlopen. Vraag u daarom van te voren af welk effect of filter er echt toe doet en welke kan worden weggelaten. Het montageprogramma is in staat om de clips keurig bij te snijden, op te splitsen en/of in een andere volgorde achter elkaar te plaatsen. Let er op dat niet elke hardware-player en afspeelutility op exact hetzelfde punt begint. Enkele frames tot een halve seconde zwart aan het begin voorkomt dat er een stuk van de clip bij het afspelen verloren gaat. De montagesuite is tevens de plaats waar de intro’s, animaties en het geluid worden afgestemd op het dvd of Blu-rayproject. Hier kunt u de leuke bewegende achtergrond en fi lmpjes in menu’s of bedieningsknoppen alvast aanmaken.

Export & conversie
Het omzetten van de gemonteerde videoclips naar het gewenste compressieformaat voor dvd of Blu-ray kan op twee manieren: rechtstreeks vanuit de montagetijdlijn of via de software van het dvd of Blu-ray authoring & burningpakket. Vrijwel elk montagepakket van betekenis bevat een encoder (CODEC) voor dvd MPEG-2. Het aantal NLE-suites dat ook voor Blu-ray kan exporteren groeit snel. De aldus gecodeerde AVbestanden (beeld en geluid!) kunnen daarna direct door het opmaak & brandpakket voor dvd of Blu-ray gebruikt worden. Het encoderen kan geruime tijd, tot vele uren aan toe, in beslag nemen. De tweede methode is om de videofilmpjes, en clips in het dvd of Blu-ray-pakket te importeren en aldaar te laten encoderen naar MPEG-2. In een aantal gevallen kan dat gewoon op de achtergrond plaatsvinden. U kunt dan rustig doorwerken aan de andere onderdelen van het project.
De kwaliteit van de export en conversie staat of valt met de toegepaste CODEC. Daar zitten toch wel flinke verschillen in kwaliteit tussen. Bij Blu-ray zijn nog niet alle kinderziektes eruit. Er wordt geklaagd over gebrek aan compliance. De gemaakte Blu-ray schijf vertikt het om in andermans players te worden afgespeeld. Heel vervelend. Kies daarom alleen authoring & burning pakketten waarvan de CODECS aan de gestelde (ISO-)standaards voldoen.Drukwerk
De kwaliteit van compressie, beeldweergave en het min of meer vlekkeloos afspelen valt vooraf in te stellen. Kies gewoon voor de beste kwaliteit, laagste compressie en snelste dataoverdracht. Het is verleidelijk om meer dan een uur op een ruwe dvd te zetten. Dat betekent echter een hogere compressie (meer samenpersen) en achteruitgang in kwaliteit. Helemaal niet nodig want dvd’s zijn spotgoedkoop. Op de wat duurdere dual layer dvd gaat tweemaal zoveel. Blu-ray schijven kosten nog meer maar daar gaat vijf- tot tienmaal zoveel op.

De opmaak en architectuur
De toegankelijkheid en interactiviteit van een dvd of Blu-ray staan of vallen met de opmaak en architectuur. Als de gebruiker veel moet zoeken, de titels slecht leesbaar zijn, de indeling onlogisch is, het ondersteunend geluid slecht klinkt, er losse eindjes of niet werkende acties zijn en de schijf regelmatig vastloopt, daalt de kijkvreugde aanzienlijk. Over de opmaak en de menustructuur van een dvd of Blu-ray dient terdege te worden nagedacht. Anders wordt het bekijken ervan waarschijnlijk een crime of een regelrechte ramp. Een opmaak (= authoring)pakket beschikt over allerlei mogelijkheden maar u moet hen wel eerst zelf doeltreffend inzetten! Wij behandelen hier de belangrijkste onderde len voor het bouwen van een geslaagde dvd of Blu-ray. Als eerste de achtergrond van het schijfmenu waarop alles zich afspeelt. Dat kan een foto, grafi sche plaat of bewegend beeld (animatie, videoclip) zijn. Zelf te maken of uit een met het dvd of Blu-ray meegeleverde bibliotheek op te halen. Op deze achtergrond wordt een raamwerk of kader geplaatst waarin de onderdelen titels, subtitels, afspeelvensters en (menu)knoppen vorm krijgen. Allemaal weer zelf te maken of als kant-en-klare template uit een bibliotheek te kiezen. Selecteer de grafi sche opmaak in de geest van de videofi lm. Bijvoorbeeld een schoolbord-template bij een educatieve dvd.
Let op voldoende ruimte voor de verschillende keuze- of titelknoppen en afspeelvensters. Als het maar enigszins te druk wordt een gelaagd menu (dat wil zeggen een hoofdmenu met daarachter gelegen submenu’s) inzetten. Gelaagde menu’s zijn ook heel handig om verschillende onderdelen te rangschikken. Bijvoorbeeld meerdere clips op onderwerp, de making off, credits, verschillende opnamehoeken, talen, plots, interviews met de acteurs etc. in een apart submenu aan te bieden. Schrijf een menu in diepte gewoon eerst op papier uit. Bij de projectinfo van het opmaak & brandpakket staat de menustructuur met de bijbehorende onderdelen als een organogram aangegeven.Drukwerk

Zorg voor korte, voldoende grootte en goed van de achtergrond loskomende titels en knoppen. De woorden, zinnen en knoppen die een clip of actie openen worden daaraan gekoppeld. Het dient duidelijk te zijn dat het daarbij om een keuzemenu gaat. Bij een aantal opmaakpakketten betekent op het ontwerpcanvas slepen van een bestand dat er meteen een koppeling met dit AV-bestand plaatsvindt. Bij andere pakketten moet je dat eerst zelf opgeven. Beschikt de software over een tijdlijnweergave dan kunnen daar markeringen (chapters) op worden aangebracht. Middels deze hoofdstukken kan er vanuit een menu direct naar een bepaald deel van de clip gesprongen worden. Controleer altijd of alle bedoelde acties werken!

Geluid en soundtrack
Let er in de eerste plaats op dat alle clips en films hetzelfde volume hebben. Hetzelfde geldt voor de achtergrond-soundtrack van het openingsmenu. Voor de kijker(s) is het uitermate irritant als je per onderdeel het volume moet aanpassen. Een aantal programma’s biedt de mogelijkheid tot meertaligheid. Dit zowel gesproken als met ondertiteling. De kijker kan dan zelf kiezen. Als de geluidsopnamen ruimtelijk geluid bevatten dit (indien mogelijk) ook voor het branden opgeven bij de geluidsweergave van de dvd of Blu-ray.

Testen en branden
Het uittesten van de dvd of Blu-ray is een cruciaal moment. Er zijn meerdere mogelijkheden. Als eerste het met een gesimuleerde afstandsbediening bekijken of de fimpjes op de juiste plaats staan, de titels kloppen, geen typefouten bevatten en de menu’s geen losse of dode actie-eindjes kennen.
Een aantal pakketten kent zelf een batterij aan testen die voor het branden kunnen worden losgelaten. Dan komt al snel aan het licht waar het hapert. De derde test volgt na het brandproces: draait de dvd of Blu-ray zonder mankeren op alle beoogde afspeelplatforms. Computer, dvd-, Blu-ray-speler of gameconsole? Het brandproces bestaat uit een aantal fasen. Doorgaans gaat het om het doorrekenen van de menu’s, het encoderen van de clips, het branden zelf met tevens het aanbrengen van een lead-in en een lead-out. Wat menigeen niet weet is dat beeld en geluid in gescheiden bestanden met elk hun eigen compressive en decompressie bewaard worden. Het zogenaamde multiplexen zorgt er voor dat het afspelen synchroon verloopt. Let er verder altijd op dat computer (pc of Mac), de brander en software onderling compatibel zijn. Anders gaat het project flink de mist in.Drukwerk

Doosje en label
Een los dvd of Blu-ray schijfje of in een pover hoesje oogt niet. Het voorzien van een fraai doosje met inlay en label of opdruk ziet er een stuk beter uit. Veelal voorziet de authoring & burning-software eveneens in templates voor de layout van het dvd / Blu-ray doosje en label. Anders zijn daarvoor ook losse utilities en (foto)grafi sche opmaakpakketten beschikbaar. U kunt deze templates in de huidige of zelf aangepaste vorm gebruiken. Let er bij de labels op of u tot het gaatje wil vullen of de centrale kern vrijlaat. En bij het doosje op de standaard of slim (= dunne) variant. Bij het slimtype dient er een klein randje te worden afgesneden.
Heel leuk is gebruik van foto’s uit de opnamen zelf. Via het exporteren als stillbeeld zijn deze shots rechtstreeks uit de videoclips te halen. Wel eerst even deinterlacen met behulp van een videofilter uit een fotopakket. Anders zie je van die zaagtand-randjes. Een andere mogelijkheid zijn apart gemaakte foto’s.
De mooiste hoesjes en labels worden gemaakt met een fotorealistische inkjetprinter met bijpassend (foto)papier. Bij grotere partijen valt dit goedkoper uit te besteden bij een foto-afdrukcentrale. Let op de juiste maten! Labels kunt u op de dvd of Blu-ray plakken. Dat vergt enige handigheid maar de keuze in ruwe schijven (rawlings) is een stuk groter. Printable discs vergen een speciaal inlegblad bij de inkjetprinter. Een extra UV-finish-laagje valt ter bescherming aan te bevelen.

Distributie
Bij kleinere aantallen is het goedkoper om de schijfjes zelf te kopiëren, bedrukken en van doosjes met inlay te voorzien. Een kopieertorentje maakt zelf snel meerdere schijven tegelijk aan.Drukwerk
Bij grote getallen, vanaf tweehonderd tot vijfhonderd, wordt het uitbesteden voordeliger. Zelfs tot een euro de stuk compleet met label, doosje en gesealed. Hierbij dient een foutloze master te worden aangeleverd. Vraag het reproductiebedrijf aan welke voorwaarden deze master dient te voldoen. Er is keuze tussen een gewone goede dvd of Blu-ray en een zogenaamd master (image)bestand aan te leveren.

Ulco Schuurmans

7 Comments

  1. Goed artikel, zeer informatief, toevallig net voor mijn groot DVD project in 2016.
    Aan de andere kant; je zou het bijna niet meer durven…
    Vraag 1: ik heb altijd gehoord dat het beplakken van een DVD riskant is (loslaten, bobbelen en dat is ook mijn ervaring) en daarvoor juist een inktjetprinter gekocht die DVD’s kan printen. Is die angst inmiddels achterhaald met beter labels?
    vraag 3: extra UV finishlaag. Hoe gaat zo iets?
    vraag 4: foto’s de-interlacen. weet wat het is maar nooit van gehoord, ik werk met FCPX, kan dat daarmee?
    vraag 5: dvd-opmaak en brandpakketten; een paar suggesties zou welkom zijn… ToastTitanium? Handbrake? Beter?

    1. Beste Heer Sebok,
      Dank u, ik zal het doorgeven aan de auteur, evenals uw vragen.

    2. Beste Heer/Mevrouw Sebok,

      Dank u voor de complimenten!
      1. Er zijn papieren labels die aan de praktijkeisen voldoen. Lees de informatie van fabrikanten zoals Neato. Lightscribe en direct inkjet printing zijn veiliger.
      2. UV finishing is een extra aan te brengen laagje. Wordt door professionele DVD-dupliceerbedrijven aangebracht bij de print.
      3. De-interlacing is van toepassing bij interlaced (i) opgenomen video. Er zijn twee plaatjes, een met de oneven en de ander met de even beeldlijnen.
      Fotobewerkingssoftware kent een de-interlacefilter. Dit toepassen geeft een veel betere fotokwaliteit.
      4. De Toaster is een goede. Cyberlink en Sony hebben ook aardige opmaakpakketten. Indien je het nog kunt krijgen voor de Apple, iDVD.

      Hopende heeft u hier iets aan,
      Met vriendelijke groet,
      Ulco Schuurmans

    3. Beste Sebok,

      – Ik werk met Final Cut Pro X.

      – Roxxio Toast Titanium Pro is een goed programma om DVD’s Ă©n BluRay’s te branden en te voorzien van een menu en is geheel compatible met de Mac.

      – ETIKETTEN op schijfjes plakken, hoe geavanceerd ook, ABSOLUUT VERMIJDEN!!!!!

      – Mijn schijfjes (CD, DVD, BluRay en M-disc) bedruk ik met een Canon printer (Canon iP 7250) die de schijfjes in zeer fraaie kwaliteit kan bedrukken. Voor een nĂłg beter resultaat kun je het beste schijfjes gebruiken die uiteraard full-surface printable zijn, maar bovendien van het type waterproof/aquashield/aquaproof (er zijn diverse benamingen) zijn. Dat soort schijfjes zorgt voor een fraai glanzend resultaat.
      Mocht je het summum willen en bovendien verzekerd willen zijn dat het schijfje minimaal 100 jaar goed blijft, dus leesbaar blijft zonder storingen of verlies, dan kun je het beste kiezen voor de M-disc (googelen op M-disk….). Om die te branden is echter een speler/brander nodig die M-disc ondersteunt, zoals bijvoorbeeld de LG BP55E, die ik zelf ook gebruik (rond € 89,-). Deze wordt ook ondersteunt door Toast Titanium Pro (dus niet Toast Titamium Basic!!). De M-disc is af te spelen met een BluRay-speler.

      – FCProX heeft een functie om de hele tijdlijn in Ă©Ă©n druk op de knop te de-interlacen (zoek maar ‘s in YouTube onder Final Cut Pro X de-interlacen).

      Misschien heb je iets aan deze informatie.
      Vriendelijke groet,
      Roland

  2. Heel goed artikel, maar begrijpelijk, zeer algemeen. Ik denk dat wie het wil gaan doen, nog niet voldoende weet. Een volgende keer misschien niet verkeerd om een simpel authoring programma eens stap voor stap door te lopen. Wel mis ik Ă©Ă©n ding erg. Raad de lezers svp aan om eerst een iso-bestand op harde schijf te branden en te controleren of dat in alle opzichten goed werkt. Met de VLC player gaat dat heel goed. Daarna vanuit dat ISO bestand schijfjes gaan branden. Dat geeft veel meer zekerheid. De schijfjes zijn weliswaar niet zo duur, maar verprutsen is zonde.

  3. waarom wordt er niets gezegd over AVCHD waar mee je 28 min. op een gewone DVD(4,7 g kan branden maar wel op een blu-ray machine moet afdraaien ?

    1. Beste Heer Krijger,

      Hartelijk dank voor uw reactie!
      Dit artikel komt uit het archief van Video Emotion. Ik zal uw vraag doorspelen aan de auteur.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Panasonic HC-X1000: niet meer wachten op 4K
De 4K (UHD-)-standaard is nog maar pas van start gegaan. Zijn de 4K-camcorders dan al ...