Fujifilm GFX 100S: in een woord magnifiek!

Redactie Fotocamera Reviews

Archief Digital Movie 139-2021
Fujifilm is sinds 2019 met de GFX100 toonaangevend in het 100 MPs mediumformat-segment van de digitale camera’s. Volgens velen is er geen betere beeldsensor beneden de 10.000 euro en dat maakt deze camera geliefd bij professionele gebruikers. Om dit baanbrekende systeem ook voor meer foto- en videografen bereikbaar te maken ontwikkelde Fujifilm de compactere en 40 % goedkopere GFX100S. Deze camera is onder andere voorzien van de nieuwste snufjes uit de X-serie en biedt dezelfde hoogstaande beeldkwaliteit.

Met een resolutie van 102 Megapixels en een groot formaat sensor van 43,8 x 32,9 mm (= 1,7 x Full Frame) is de Fujifilm GFX100S de droom van menig foto- en videograaf. Meer beeldinformatie, lichtgevoeligheid en een attractieve scherptediepte (bij video de filmische look) zijn er gewoon niet in deze prijsklasse. “Extreem duur en fors zeker?” horen wij de lezers nu al denken. Dat valt echter reuze mee. Met een zoomobjectief zoals GF32-64 mm F4 R LM WR blijft de GFX100S nipt onder de € 8.500,- en daar koop je in de videowereld geen camcorder met een dergelijke grote beeldsensor voor. En ook bij de fotografie valt deze camera aantrekkelijk geprijsd naar de geboden superprestaties te noemen.
De toevoeging S staat voor de focus op small (vroeger voor systeem) en dat is zonder meer waar. Een medium-format camera body van 900 gram net zo compact en handzaam als een fullframe spiegelreflex- of systeemcamera. Dat geldt voor zowel in het veld als in de opnamestudio.

De Fujifilm GFX-lijn
Fujifilm heeft het Full Frame-formaat overgeslagen. Na de fameuze XT-modellen met een 26 Mp APS-C-beeldsensor volgen meteen de mediumformaat-modellen van de GFX-lijn. Die bieden zoals gezegd een 1,7 maal zo groot sensorformaat als bij Full Frame het geval is. Er is enig verschil van mening of je 43,8 x 32,9 mm nu een groot formaat noemt. Bij digitale camera’s geldt dat zonder meer. Bij de analoge camera’s heb je het dan over mediumformaat want daar waren ook de grootformaat 6 x 6 cm en 6 x 7 cm films gangbaar.
Met een grotere beeldsensor heb je meer ruimte voor extra pixels, bij de GFX-familie 50 en 100 Megapixels. Bovendien zijn de lichtgevoelige elementen (de zogenaamde fotosites) groter dan bij kleinere sensormaten. Dat maakt de camera een stuk lichtgevoeliger en er treedt veel minder onderlinge elektrische storing tussen de fotosites op de beeldsensor op. Tevens biedt een grotere beeldsensor een fraaie geringe scherptediepte en filmische look.
De Fujifilm GFX-lijn bestaat momenteel uit de GFX50S compacte systeemcamera, GFX50R meetzoekercamera, GFX100 systeemcamera en GFX100S compacte systeemcamera. Er is ook al een aardige reeks kwalitatief hoogwaardige Fujinon GF-mount objectieven leverbaar. Daarnaast ook een aantal adapters en objectieven van ‘derde partij merken’ en handgrepen.

Wat heb je aan 102 Megapixels?
Je hoort regelmatig dat de voor de praktisch bruikbare grens voor fotografie rond de 30-50 Mp en bij video 8-12 Mp ligt. Wat heb je dan aan 102 Mp? Daar zit uiteraard een kern van waarheid in. Bij een fotoprint kan je met 30 Mp een prachtige A3 of A2-afdruk maken. Haarscherp, detail- en contrastrijk. Meer zal de doorsnee fotograaf niet nodig hebben. Toch zijn er voordelen bij 102 Mp: veel meer ruimte voor echt grote (RAW-)formaten zoals een grote postermuur, videowall of projectie. En de eerdere genoemde echte hoge lichtsterkte, hoogwaardige kleurechtheid en scherptediepte. Kortom het beste van het beste waarbij menig concurrent het nakijken heeft.
Voor de videograaf gaat het bij die 102 Mp om de extra beeldruimte (in Mps) beschikbaar voor beeldcorrecties en detaillering, de fraaie filmische look door de geringe scherptediepte, een groot dynamische bereik, interne beeldstabilisatie waarmee je goed uit de hand kunt schieten, sublieme close-ups en macroshots, meer dan een miljard kleurgradaties en extra hulp bij accurate scherpstelling. De GFX100S gebruikt de volledige sensorinformatie voor het opnemen op 4K 24/25/30 4:2:2 (YUV) op 10 bits en een dergelijke beeldkwaliteit vindt je normaliter alleen bij vele malen duurdere professionele topcamcorders. Een ander punt vormt de postprocessing, het nabewerken van het opgenomen videomateriaal.
Hierbij zijn er twee kampen: Als eerste de gebruikers van de F-log waarbij een vlak kleurenbeeld met onbewerkte videodata wordt opgenomen om later met de NLE-software op de computer naar wens te bewerken. En ten tweede meteen het juiste totaalplaatje in video te schieten met behulp van een van de beschikbare (Fujifilm biedt er 19) filmsimulaties. In dat laatste geval komt de extra capaciteit van een 102 Mp beeldsensor goed van pas. Meteen de juiste kleuren uit de camera! De GFX100S biedt beide mogelijkheden, ook tegelijk bij het inzetten van een externe SSD-videorecorder.
Uit de praktijk horen wij van videofilmermakers dat zij 102 Mp waarderen om de hoge mate van kwaliteit bij cinematografische storytelling. Wie alleen snelle actie en run and gun wil, kan beter elders kijken dan bij GFX100S.

De body en specificaties
Fujifilm ontwikkelde het nieuwe S-model op basis van de GFX50S met de nieuwste innovaties uit de X-serie (Autofocus en IBIS) en de GFX100. De vormgeving, professionele uitstraling, solide spatwaterdichte bouw en het intuïtieve bedieningsgemak zijn gewoon meegenomen in het ontwerp van de GFX100S-body. Echter wel een stuk lichter (900 gram) en compacter (15 cm breed, 10,4 cm hoog en 8,7 cm diep) plus een aantal innovaties waaronder het 5-assige (IBIS) beeldstabilisatiesysteem.
De volledig nieuw ontwikkelde IBIS is in de praktijk goed voor maximaal zes stops winst. Vergeleken met de FUJIFILM GFX100 is het IBIS mechanisme 20 % kleiner en 10 % lichter geworden. Er zijn speciaal een gyrosensor en slim algoritme voor ontworpen. In de praktijk kan je behoorlijk goed uit de hand fotograferen of videofilmen.
Het hart van de GFX100S-body bestaat uit de 102 Mp van achteren belichte CMOS-sensor met een diameter van 55 mm (43,8 mm x 32,9 mm formaat) en een quad-core X-Processor 4. Beiden zorgen naast de hoge beeldscherpte en detaillering voor een snelle werking (doet niet onder voor een topmodel Full Frame systeemcamera), uitstekende kleurweergave, fraaie scherptediepte en hoog ISO- en dynamisch bereik.
Het autofocussysteem (3,76 miljoen Fase Detectie AF pixels met 100 % beelddekking valt relatief snel te noemen, ook in vergelijking met full Frame en APS-C-systeemcamera’s. De AF functioneert ook bij weinig licht (tot – 5.5EV ) naar behoren. De achterliggende techniek is die van het fase-detectie autofocus systeem waarbij de pixels die verantwoordelijk zijn voor het scherpstellen over de hele sensor zijn verdeeld.
De camera stelt binnen 0.18 seconde scherp op een te fotograferen onderwerp. De X-Processor 4 beeldverwerkingschip en een vernieuwd algoritme voorzien tevens in een AF-Tracking systeem en uiteraard over gezichts- en oogdetectie autofocus. In de praktijk zit de AF er zelden naast mits je het scherpstelvlakje goed met het bedieningspookje richt.
De GFX100S is toegerust met een vernieuwde sluiter van het focalplane type en 20 % kleiner dan bij de voorganger. Goed nieuws bij de stroomvoorziening: deze body maakt gebruik van de krachtige en voordelige NP-W235 Lithium Ion-accu (2.20 mAh) net als de Fujifilm X-T4. In de praktijk goed voor circa 450 – 500 fotoshots en een ruim uurtje video. Voor het opladen bevelen wij de dual-charger van Fujifilm aan.
De van een aluminiumlegering gemaakte body is weer-, spatwater- en stofbestendig en inzetbaar tot -10 graden Celsius. Ondanks de lichte en compacte uitvoering kan je gewoon de grotere GF-mount objectieven op de GFX100S monteren. Voor de opslag staan er twee UHS-II SD-kaartsleuven ter beschikking. Bij de aansluitingen heb je USB-C, Micro HDMI, PC Sync, 2.5 mm remote release, 3.5 mm microfoon, en 3.5 mm hoofdtelefoon. Verder noemen wij 64 GB intern DRAM geheugen, de ultrasone sensorreiniging en zowel WiFi als bluetooth draadloze verbinding.

Zoeker en display
De ingebouwde kleurenzoeker is een prima 0,5 inch OLED-type met een oplossend vermogen van 3,69 Megadots. Ruim voldoende voor het beoordelen van beelden bij een systeemcamera met een grote sensor. De vergroting bij een 50 mm equivalent objectief ligt op de 0,77 keer. Zowel de resolutie als de verversingfrequentie zijn per menu instelbaar. Er zijn natuurlijk wel enkele concurrerende camera’s die op 5 Megadots komen.
Het LED-touchscreen meet 3 inch en is goed voor 2,36 Megadots. Je kunt het scherm over twee assen in drie richtingen draaien maar niet geheel naar links uitklappen. Opmerkelijk zijn de prima aanpasmogelijkheden van de display bij verschillende lichtomstandigheden. Bij heel weinig lichtweergave in zwart en rood bij de menu’s. Zo weet de foto/videograaf vrijwel altijd wat hij of zij doet en ziet.

Hantering en bediening
Het ontwerp lijkt op dat van een spiegelreflexcamera en hanteert gewoon als een spiegelloze systeemcamera in APS-C- formaat. In de praktijk ligt de body lekker ergonomisch in de hand. En natuurlijk kan je de GFX100S naar keuze geheel handmatig of automatisch bedienen.
Over die bediening heeft men bij Fujifilm goed nagedacht. Met de draaiknop PASM beschikt de gebruiker over zes programmeerbare zelf in te stellen mogelijkheden. Er is een vergrendelbare draaiknop voor de meest toegepaste operationele functies. Met de schakelaar naast deze ‘mode’ knop kan je snel wisselen tussen fotografie en filmen.
De ‘joystick’ waarmee het scherpstelpunt kan worden verplaatst heeft een ergonomische verbetering ondergaan waardoor het verplaatsen van het scherpstelpunt nu sneller, prettiger en eenvoudiger is. In plaats van de bij de GFX100 toegepaste vierweg-joystick heeft het model S een platte beklede aanraakknop (nub) die je in acht richtingen kunt bewegen. Dat werkt in de praktijk heel prettig bij het richten van de scherpstelling en het doorlopen van instelmenu’s.
In het algemeen vonden wij de instelmenu’s en knoppen lekker toegankelijk. De traditionele Fujifilm-draaiknoppen voor ISO- en sluitertijd zijn vervangen door een 1,8 inch statusdisplay rechts bovenop de body. Die informeert over de op dat moment ingestelde waarden/gebruikte functies. Je kunt een aantal knoppen naar voorkeuze programmeren en met Q voor quick-menu staan de belangrijkste functies/parameters op de display.
Er is een handgreep op de body waarin de accu past. Optioneel is er een opzetstuk voor gebruik bij grotere objectieven verkrijgbaar. Helaas is er geen verticale grip leverbaar.

Opnamemogelijkheden
Voor de fotografen is de maximale opnamesnelheid vijf beelden per seconde. Dat is lang niet gek voor een systeemcamera met zo’n grote beeldsensor. Het large format is indrukwekkend met 11648 x 8736 pixels in 4:3 en 3:2. Wie de allerhoogste verzamelde resolutie wil kan zestien opgenomen beelden tot een 400 MB fotobestand op elkaar stapelen. Je moet daarbij echter wel een statief gebruiken en een statisch onderwerp hebben. Het IBS zal deze super-HIRES-opname bij wat meer beweging helaas niet redden. De maximale sluitertijd bedraagt 1/4000ste seconde.
Bij video gaat het om 24, 35 of 30P in 4K UHD met maximaal 12-bit ProRes RAW 4K/30p video en 4:2:0/4:2:2 10-bit (SD/HDMI). De maximale datarate is 400 megabits per seconde. De GFX100S beheerst bij 4K zowel UHD (16:9) als DCI (17:9). Alles in AII Intra Long GOP. De CODECs zijn AAC/H.264/H.265(HEVC) en de logs F-Log/HLG/ProRes en RAW video. En ook de Full HD is het neusje van de zalm.
Dankzij de goede handligging, IBIS beeldstabilisatie en redelijk gewicht gaat het videofilmen uit de hand prima. Zelfs het volgen van objecten verloopt glad en soepel. Dat is toch wel bijzonder voor een dergelijk sensorformaat.
Zoals gebruikelijk scoort de Fujifilm GFX100S ook goed bij het geluid. De audiokwaliteit is bovengemiddeld, zelfs al met de interne microfoons. Een optionele externe (stereo)microfoon verdient echter altijd de voorkeur. De geluidsopname gebeurt in Linear PCM/Stereo sound 24bit/48KHz sampling.

Beeldkwaliteit en -simulaties
Bij foto gaat het om 16 (enkelschot)/14 (bij continu schieten) bit RAW. Door beeldstapeling bij stilstaande onderwerpen zijn zoals gezegd beelden van 400 Mp mogelijk. Het ISO-bereik loopt van 100 tot 12.800. De prestaties bij matig licht en ’s nachts zijn bijzonder goed. Qua fotografische beeldkwaliteit vindt je voor deze prijs niet beter. Een Hasselblad H-systeem camera met een 50 x 40 mm beeldsensor is vele malen duurder.
Bij video heb je zo ongeveer het onderste uit de 4K en 2K-kan tot maximaal 30fps. Sneller zou een te grote technische belasting bij deze resolutie gaan vormen. Aan boord zijn 19 verschillende Fujifilm Film Simulaties. Een geheel nieuwe filmsimulatie is ‘Nostalgisch Negatief’. Een filmsimulatie die doet denken aan de kleurenopnames die gemaakt werden aan het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw. Deze filmsimulatie kent een unieke tonaliteit waarbij een amberkleurige tint wordt toegevoegd aan de hoge lichten voor een zachter beeld en er zit meer saturatie in de schaduwen. Details blijven bij deze opnames goed behouden, waardoor de beelden een bepaalde emotionele lading krijgen die kenmerkend is voor de foto’s uit de tijd van de beginjaren zeventig.

Praktijk
Met de Fujifilm GFX100S in handen bekruipt je weer eens het nostalgische en gelukzalige gevoel uit het tijdperk van de groot formaat rolfilms. Weliswaar geen analoge Pentax 6 x 7 cm of zoiets meer, maar wel dat van een digitaal hoogwaardig creatief instrument voor foto en video. En doe daar nog eens het Fujinon F 2.8 G 63 mm R objectief van onze testkit bij en je hebt echt het summum van prime in handen. Dit water- en stof bestendige objectief heeft op de diafragmaring een C-modus om het diafragma via een controlewieltje op de camerabody te bedienen.
Ook bij het videofilmen bekruipt je de sensatie van echt groots. In een woord magnifiek zo’n middenformaat sensor en bedoeld voor het bioscoopscherm en fors bemeten flatscreens. Je kunt in de praktijk tegen de 30 minuten continu opnemen. De beeldsensor wordt niet gauw warm. Bij de geschoten videoclips vielen de relatief goede beeldstabilisatie bij vloeiende bewegingen en de hoge gevoeligheid bij weinig licht op. Voor sommigen zal het wennen zijn dat je tweemaal (de eerste keer is standby) op de ontspanknop moet drukken alvorens de video-opname start. Houdt bij de montage rekening met de relatief grote hoeveelheid 4K data.
De filmsimulaties werken fraai in de video- en fotopraktijk. Het desbetreffende menu geeft beknopte informatie over de toepassing en uitwerking.
De bediening wijst zich grotendeels vanzelf. Alle informatie uit het LED-display valt goed uit te lezen. Ook bij relatief veel licht. Alleen was het even wennen aan het schakelen tussen de hierop instelbare functies met de twee drukknoppen en de draaiwieltjes die je daarbij wisselend moet indrukken. Gewoon even het ontwennen van de klassieke instelwielen. Het multifunctionele pookje is een waar gemak. Idem het snel schakelen tussen Movie en Still. De zoeker en het kantelbare beeldscherm geven voldoende zicht op de uitsnede, beelddetail en kleurkarakter.

Conclusie
Voor een mediumformaat systeemcamera is de Fujifilm GFX100S een bijna alleskunner met een sublieme beeldkwaliteit bij foto en video. Op straat, in de studio en op een videoset voelt deze camera zich als een vis in het water. De compacte bouw, robuuste uitvoering, relatief geringe gewicht en goede ergonomie zijn algauw het intuïtieve verlengstuk van de video/videograaf. De prijs is stevig maar toch nog betaalbaar en de investering dubbel en dwars waard.

Prijzen & Info
Fujifilm GFX body € 5.999,-
Fujifilm GF63mm F2.8 R WR € 2.499,-
Fujifilm GF32-64mm F4 R LM WR € 2.499,-
Fujifilm, www.fujifilm-x.com

Ulco Schuurmans

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Canton GLE reeks: herzien & beter afgestemd 
House of Music is trots de nieuwe Canton GLE reeks te mogen aankondigen. De GLE ...