Nieuwe Wildernis

Geluidenvanger – De Nieuwe Wildernis

Redactie Interviews

Henk Meeuwsen maakt opnamen van natuurgeluiden, werkte als geluidsman mee aan de film De Nieuwe Wildernis en schreef een boek. In al zijn werk streeft hij naar perfectie, waarbij de schoonheid van het natuurgeluid centraal staat, vertelt hij aan Pieter Reintjes.

“Ze noemen me weleens een geluidsjager, maar dat vind ik geen goede benaming. Ik ben niet op jacht en ik zit geen dieren achterna”, zegt Henk Meeuwsen (50). “Geluidenman vind ik beter klinken, maar ik noem mezelf liever geluidenvanger of geluidenverzamelaar.”

Henk stelt cd’s met natuurgeluiden samen, werkte mee aan projecten als De Nieuwe Wildernis (voor deze film nam hij alle dierengeluiden op, red.) en bundelde zijn geluidsavonturen in een boek getiteld De scheet en andere verhalen uit De Nieuwe Wildernis. Met het opnemen van natuurgeluiden is Henk pas begonnen toen hij 35 was. Tot die tijd had hij op jongere leeftijd slechts één keer een nachtegaal opgenomen met een cassetterecorder.

“Later suggereerde mijn broer dat het opnemen wel iets was wat bij mij paste en toen heb ik voor duizend gulden een minidisc-speler gekocht met wat microfoons erbij. Het grappige is dat mijn eerste opname daarmee ook van een nachtegaal was, hier vlak bij mijn huis. Ik kan me herinneren dat ik terugfietsend de opname beluisterde en die perfect vond klinken.”

Zoektocht

Nieuwe WilderniHenk is al heel lang een echte vogelaar en kent zeer veel vogels en vogelgeluiden. “Veel vogelaars zijn te veel gefixeerd op het beeld en pakken bij elk geluidje de verrekijker. Maar bij het herkennen van vogelgeluiden moet je niet te visueel bezig zijn. Apart in mijn vak is wel dat ik als geluidenvanger vaak meer bezig ben met de geluiden die ik niet wil horen en opnemen, zoals de wind, het lawaai van auto’s of het geknor van mijn maag.”

Het opnemen van geluid is voor Henk voortdurend een uitdagende zoektocht naar de perfecte omstandigheden en de perfecte plek, een zoektocht naar het perfecte geluid.

“Met omstandigheden bedoel ik het weer, de windrichting en de luchtvochtigheid bijvoorbeeld. De perfecte plek is de plek waar de dieren zijn en de akoestiek perfect is, bijvoorbeeld omdat er groepjes bomen staan.”

De Nieuwe Wildernis

Zo speelde bij de geluidsopnamen voor De Nieuwe Wildernis de windrichting een grote rol. De Oostvaardersplassen liggen ten noordwesten van de A6 en dus was het belangrijk dat de wind tijdens de opnamen uit die richting kwam.

“Voor ‘schoon’ geluid, zonder verstoring door de A6, had ik noordwestenwind nodig. En het mocht ook niet te hard waaien. Ik werkte veel met Windfinder, een website die eigenlijk is bedoeld voor surfers en zeilers, maar ideaal voor iedereen die informatie over de wind wil hebben. Toen Ruben me sms’te dat de ijsvogels er waren en dat hun geluid snel moest worden opgenomen, heb ik ondanks de grote tijdsdruk toch gewacht op de juiste windomstandigheden. Dat was spannend, maar het is allemaal op tijd gelukt.”

Henk werd betrokken bij het project omdat regisseur Ruben Smit toevallig geregeld met zijn kinderen naar Henks cd Het Woud luisterde.

“Door de opnamen heen hoorde hij mijn zoektocht naar perfectie en de schoonheid van het geluid; hij wist dat hij met mij wilde werken. Ik maakte de opnamen tussen februari 2012 en juni 2013. Een voordeel was dat ik al ervaring had met opnamen waarbij de apparatuur lange tijd onbemand op locatie geluid registreert.

Nieuwe Wildernis 2Als een cameraman iets filmt, is de kans groot dat het beeld wordt gebruikt, maar ik heb zoveel meer uren opnamen moeten maken om mijn geluid ook die kans te geven. Om dicht bij het onderwerp te zijn, zette ik vaak ’s nachts de microfoons en recorders ergens neer, zodanig dat de kans op verstoring zo klein mogelijk was. Het belangrijkste was dat ik de juiste geluiden opnam, passend bij de gemonteerde beelden: het geluid volgt het beeld. Slechts één keer was dat andersom; de geluidsopnamen van de brandganzen waren zo goed, dat er later kleine cameraatjes zijn geplaatst om een grote groep brandganzen te kunnen filmen. Dat is gelukt, deze beelden en geluiden zijn in de film verwerkt.”

Beeld bij geluid

Het is bijna onmogelijk om beeld en geluid tegelijk op te nemen, vindt Henk. Er zijn vaak zo veel storende elementen dat je het geluid apart en achteraf moet registreren. “Ik moet zorgen dat het geluid goed is, maar de stukken geluid die er zijn moeten ook goed bij de beelden passen. Ik heb heel mooie opnamen die niet in de film terecht zijn gekomen, omdat de bijbehorende beelden in de eindmontage niet zijn gebruikt.”

Bij toekomstige projecten zou Henk anders willen werken: uitgaan van een geluid en daar beelden bij maken. “Ik heb bijvoorbeeld een heel mooie opname van Canadese ganzen die op een plas komen slapen en de volgende ochtend weer vertrekken. Die geluiden vertellen een verhaal, maar daar zijn gewoon geen filmbeelden bij te maken. Deze unieke geluiden zouden zich heel goed lenen voor bijvoorbeeld een animatiefilm.”

Eigen bedrijf

Nieuwe Wildernis 8Henk verbaasde zich over zijn eerste eigen opnamen. Vergeleken met wat er aan cd’s met natuurgeluiden verkrijgbaar was, waren die opnamen gewoon heel erg goed. Hij wilde ook cd’s op de markt brengen en startte zijn eigen bedrijf, Meeuwsen Natuurgeluiden.

“Dat was in 2000, en het was een hele investering. Ik wilde iets perfects maken. En als ik er offers voor moest brengen, dan wilde ik die ook terugverdienen. Op mijn eerste cd zette ik geluiden van verschillende merels, een zanglijster en een grote lijster. Ik stuurde een kopie naar de Volkskrant en kreeg een heel goede recensie. Daarna was ik te gast bij Vroege Vogels en verkocht ik binnen een maand meer dan zeshonderd cd’s.”

Henk werkt met speciaal voor hem gemaakte microfoons en een recorder van Sound Devices, de 744T. WaveLab was en is zijn favoriete software voor audiobewerking. In het begin had hij nog niet zo goed door hoe hij kon monteren. “Nu beheers ik het pakket heel goed en werk ik graag met sonogrammen. Normaal zie je in een grafische weergave het volume, maar in een sonogram zie je de frequentie. Als je volume ziet, weet je niet wat het is, alleen dat het geluid hard of zacht is. Zie je frequenties, dan kun je na enige oefening de geluidsbronnen herkennen. Zonder dat ik het geluid heb gehoord, weet ik dan bijvoorbeeld dat het fragment dat ik bekijk een groep brandganzen betreft.”

Projecten

Na zes cd-producties, allerlei andere geluidsprojecten en het geluid voor De Nieuwe Wildernis, heeft Henk een boek (inclusief cd) geschreven, vol enthousiaste verhalen over zijn geluidsavonturen. Hierin vertelt hij onder andere over het mooiste geluid dat hij ooit heeft vastgelegd: dat van korhoenders in Zweden.

Nieuwe Wildernis 7“Op de hei bij de Holterberg mocht ik niet opnemen, want in Nederland is de korhoender bijna uitgestorven. In Zweden echter zijn er 300 duizend, en daar mocht ik wel opnamen maken.

Ik was op de goede plek onder de juiste omstandigheden. Op zich is het geluid van korhoenders niet zo aantrekkelijk, maar deze opnamen zijn werkelijk prachtig. Ze staan op de cd bij het boek, waarvoor ik vier uur geluid heb teruggebracht tot zeven minuten. Je waant je volledig tussen de korhoenders. Ze koeren en vliegen elkaar in de veren of tegen elkaar op. Het vleugelgeluid is nog lager dan het koeren, en in combinatie met het sissende geluid dat mooi galmt, is het een mysterieus meesterstuk geworden. Perfect gelukt.”

Troost

Zijn geluid is er voor een breed publiek, weet Henk. Regelmatig komt hem ter ore op welke manier mensen zijn natuurgeluiden gebruiken. “Daar zijn soms ontroerende verhalen bij, want mijn cd’s worden vaak gebruikt bij uitvaarten. Natuurgeluiden vertolken een soort eeuwigheid, troost en rust. Maar ik sprak ook mensen die mijn cd’s kopen omdat ze in Friesland aan het water zijn gaan wonen en zo af en toe het bos en zijn geluiden heel erg missen.”

Bezig zijn met de natuur en haar geluiden geeft Henk rust. “Ik vind het geweldig om buiten te zijn met mijn opnameapparatuur. Het is pure romantiek. In mijn eentje zit ik dan op de Veluwe, op plekken waar niemand mag komen, midden tussen de burlende herten. Dan voel ik me alleen op de wereld, op een mooie en indrukwekkende manier.”

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
google-play-logo
Ook films via Google Play
Google gaat niet alleen apps, boeken, games en muziek verkopen via Google Play (de shop ...