Oorlogsdocumentaire ‘Het Grote Gebod’

Redactie How to Video opnames

We gaan weer terug in de tijd… In 1998 maakte ik voor de E.O. een documentaire naar aanleiding van het boek ‘Het Grote Gebod’. Het gedenkboek van het verzet 1940-1945 van de LO en LKP.

Het gedenkboek is een zeer lijvig boekwerk, waarin alle verslagen zijn vastgelegd over de verzetstijd 1940-1945. Ik had er wel een dertiendelige serie van kunnen maken, maar helaas 55 minuten werd mij toebedeeld. Er moesten dus keuzes gemaakt worden, zodanig dat er een behoorlijk totaalbeeld overbleef van de vele verslagen uit het boek. DrukwerkGelukkig werd ik geholpen door het oud-strijders legioen waaronder vele Militaire Willemsorde dragers, die mij met raad en daad terzijde stonden.

Omvangrijk
Tijdens de vakantie heb ik de verhalen, welke uitgekozen waren voor de documentaire, zorgvuldig doorgelezen en getest op hun bruikbaarheid. Anders dan menig documentairemaker, wilde ik alle besproken verhalen van de geïnterviewde betrokkenen, na laten spelen. Dit met behulp van heel veel vrijwillige medewerkers. Figuranten is de offi ciële benaming. Daarnaast had ik ook nodig; auto’s, motoren, bussen maar ook militaire voertuigen. Ik denk dat de club ‘Keep them rolling’ zeer bekend is en via hen zijn Amerikaanse voertuigen uit de Tweede Wereldoorlog gemakkelijk te organiseren. Met Duitse voertuigen ligt dat wel iets anders. Doordat ik al diverse documentaires uit de Tweede Wereldoorlog had gemaakt, beschikte ik over een groot adressenbestand van Duitse voertuigen verzamelaars. Ja, het werd een zeer omvangrijke televisie productie. Ik had soms het gevoel dat we de film ‘Soldaat van Oranje’ aan het maken waren. Ik beschikte over een bataljon van 25 Duitse soldaten en officieren, 50 figuranten, ongeveer 14 Duitse voertuigen en 1 bus. De afgebeelde foto’s zijn allemaal genomen in het dorp Buren, onze locatieopname. Drukwerk
Wat ikzelf erg leuk vond, was dat ik een oude Crossley De Scheldebus kon huren, nummer 1108 uit 1948. Dat was de bus waar ik als kleine jongen graag vooraan zat met mijn neus gedrukt tegen de ruit, die het chauffeurscompartiment scheidde van het passagiersgedeelte. Het was in die tijd heel gebruikelijk dat de chauffeur reed en de conducteur afrekende. Ook nu weer besefte ik dat het toch een zegen voor menig film- en documentairemaker is, zo veel mensen aan te treffen die zichzelf de opdracht hebben gegeven het rijdend erfgoed te restaureren en te bewaren. Het is dankzij hun zorgvuldige restauratie dat ik in de documentaire zo’n prachtig beeld kon neerzetten van de oorlogsjaren. Dat geldt overigens ook voor een verzamelaar van Duitse uniformen, niet een bescheiden verzameling van slechts vijf Duitse uniformen, maar de man beschikte over meer dan honderd stuks.Drukwerk

General Oberst Von With
De figuranten kwamen van onze eerste grote documentaire over de Watersnoodramp 1953 uit Werkendam. Jongelui,zo vaak ingezet bij mijn documentaires dat ze het hele fi lmverhaal van voor tot achter kenden. Ook waren ze inmiddels getrainde soldaten, aangevuld met drie Duitse leraren, die ik promootte tot eerste en tweede luitenant en Herr Major. Hun Duitse taal was uiteraard perfect, maar toch moest ik regelmatig een nieuwe take maken, waar ik dan bij wijze van grap in het Duits riep: ‘Meine Herrn es ist verantwortlich das Sie führend sprechen, die Soldaten musten schnell reagieren auf dem Befehl’. Ik voelde mij als regisseur voor mijn Duitse troepen General Oberst Von With. Op een gegeven moment komen er twee jongemannen in Duitse uniformen naar mij toe. Drukwerk
Zij hadden een eigen museum in Buren en vroegen of zij mee mochten doen, lachend wijzend op de meegebrachte Duitse vlag, ‘dit is het tafellaken van mijn moeder’, zeiden ze. We hebben veel lol gehad met deze mannen, maar waar het serieus moest zijn, bleek dat ze genoeg wisten van de beladen geschiedenis.

Emotionele verhalen
De diepgang kwam pas toen wij de verzetsstrijders gingen interviewen één op één. Ja, dan pas wordt je geraakt door emotionele verhalen van deze mensen. We moesten dan ook regelmatig stoppen omdat het voor de oud-strijders soms te veel werd. We draaiden, voor de techneuten, met een LDK90 Philips camera, voorzien van een Betacam unit en namen het geluid live op in stereo. Drukwerk
Dat wil zeggen de ambiance, de dialogen hielden wij in mono en wat kan je dan als geluidsman heerlijk genieten in, zoals ze dat zeggen, het pittoreske dorpje. Bijna 90% van het live geluid kon worden gebruikt. Wij hadden voor het te eten geven aan de figuranten, drie caravans op de set waar continue eten en drinken werd geserveerd. Ik weet dat wachten op een set beslist niet leuk is, maar goed eten en drinken zeer motiverend werkt. Al met al weer een mooie ervaring om de geschiedenis 1940-1945 te mogen neerzetten in, zo later bleek, een goed bekeken documentaire. Nu kijkende naar de huidige televisie, vind ik het wel jammer dat er geen ruimte meer is voor dit soort omvangrijke producties. Op YouTube is er een gedeelte te zien van de ruwe opnames met in de hoofdrol de Crossley bus uit mijn jeugd. Voer in museumbus Crossley De Schelde 1108.

Fritz de With, Televisieregisseur STS Television Production

Archief: Video Emotion 90 (november/december 2010)

6 Comments

  1. Geachte heer,

    Ik ben amateurhistoricus en geinteresseerd in verzetsgeschiedenis. Toevallig (of niet misschien) heb ik gisteren de twee boeken “Het grote Gebod”aangekocht en vind op internet deze pagina. Is de documentaire ergens te koop of komt deze binnenkort uit?

    m.vr.gr.
    J. Arts

    1. Beste Heer Arts,

      Als u een mail stuurt naar de redactie: [email protected], dan zorgen wij dat u een telefoonnummer krijgt dat u kunt bellen.

      Gr. de redactie

  2. ja dat kan we leveren deze docu op dvd voor 15,-

  3. Ik wist niet dat er een documentaire gemaakt is over Het Grote Gebod en ben geïnteresseerd omdat mijn opa in één van beide delen staat. Is deze docu nog steeds verkrijgbaar ?

    1. Hi Marion,

      Ik stuur je vraag even door naar de desbetreffende persoon.

      Gr. Redactie

    2. Hi Marion,

      Ik heb het even nagevraagd, je kunt de dvd nog bestellen voor 15 euro.
      Stuur maar een mail naar Fritz de With – [email protected]

      Gr. Redactie

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Mag ik u even wat vragen…?
Van tijd tot tijd bereiken mij vragen die mij tijdens de lessen die ik in ...