Overgangen, volume, stoorgeluiden, mixen en voice-over: de soundtrack netjes monteren

Redactie Audiobewerking How to

Archief Digital Movie 133-2020
Het geluid maakt de helft van de zeggingskracht van jouw videofilm uit. Te hard of juist te zacht, storende overgangen, slissen, geruis, microfoonklikken, slechte mixages en niet goed hoorbare voice-overs zijn in deze uit den boze. Om het over slecht gekozen geluidseffecten nog maar niet te hebben. In dit artikel een aantal tip & trucs over het maken van een goede soundtrack bij de videomontage.

Net als bij het beeld zijn springende of knallende overgangen ongewenst. Dat haalt de vloeiendheid en/of sfeer uit de videofilm. Een prima overgang is even geen geluid. Dat geeft rust. Zeker bij een ander stuk interview, intonatie of muziek. Een klein beetje natuurlijk achtergrondgeluid kan dan wel om niet onnatuurlijk over te komen.
De volgende overgangsstap is de uit- of invloeier. We spreken van een fade out, van 100 naar 0 %. En een fade in, van 0 naar 100 %. Doorgaans kan je aan een handvat op de volumelijn van het geluidsspoor trekken of dit automatisch door een effectfilter laten uitvoeren.
Het meest bekende geluidseffect is de overvloeier, de dissolve. Die bestaat uit het langzaam in volume afnemend geluid van het vorige fragment naar het langzaam opkomende geluid van het daaropvolgende audiofragment. Is er sprake van overlap, en dan spreken we ook wel van de cross dissolve. Ook de overlap kan je qua volume en fadeniveau bijregelen al naar gelang het beoogde effect. Bij een constant volume-dissolve blijft de audio continu op 100 % waaraan bij de overlappende fragmenten bijdragen. Bij een cross dissolve leg je dit audio-effect over twee overlappende geluidsfragmenten heen.
Een harde geluidsovergang blijft uiteraard mogelijk. Dit is meestal om er eens lekker hard in te springen of een bepaald geluidseffect, bijvoorbeeld een dichtvallende deur, schot of gil te benadrukken.

Het volume
Hoe hard het geluid wel of juist niet staat vormt een bron van ergernis. We maken onderscheid tussen het volume an sich en wisselende volumes. De hoogte van het volume is in dB en varieert op het audiospoor doorgaans van -12 tot 0 dB. Bij -12 is het geluid nog net redelijk hoorbaar. Tussen de -6 en 4 dB klinkt het goed en boven de 0 dB gaat de boel vervormen.
Je kunt door aan de volumelijn van het geluid te trekken, ook intypen kan, veel aan het volume te veranderen. Dit zowel in de – als de +. Let altijd op vervorming en ruis bij deze correcties.
Voorkom altijd dat het geluidsniveau tussen twee opeenvolgende videoclips in de tijdlijn sterk verschilt. Dan moeten de kijkers dat straks op hun flatscreen of andere mediaspelers voortdurend wijzigen. Je kunt het volume over het gehele audiospoor gelijktrekken met het effect Normalize.

Stoorgeluiden
Daar zijn er nogal wat van… Bij het praten slissen en ploppen of veel eh’s. Die kan je er uit halen via: een de-sser of antiplop-filter. Die zitten bij het NLE-pak zelf of een speciale audiocleaner. Of als het kan het volume net op die plek op nul zetten of de gewraakte stoorklank eruit knippen.
Bij microfoons, de beruchte microfoonklik of gerommel van de kabel. Die kan je er ook weer uitknippen, plaatselijk op 0 zetten of door de audiocleaner halen.
Dan de vervelende geluiden in de achtergrond. Wind, rinkelende bellen of kopjes, brommende elektrisch apparaten, dichtslaande deuren, de radio aan en pratende mensen. De aanpak vereist meer kennis van zaken.
Je kan proberen kleine stoorfragmenten/geluiden eruit te knippen, met andere hardere audiofragmenten weg te drukken of de stoorfrequenties via een equalizer weg te filteren. Het resultaat valt nogal tegen omdat het geluid aan (natuurlijke) klank verliest. Een Audiocleaner, liefst met AI en selectieve sampling, werkt dan veel beter. Weg stoorgeluid en de rest van de audio blijft in topconditie. Voor wind is er het windfilter.

Mixen
Er zitten meestal diverse soorten geluid in de videofilm. Het natuurlijk bij de beelden behorende (achtergrond-)geluid, spraak (interview, voice-over, commentaar), achtergrondmuziek, intro’s en outro’s en effectfragmenten. Zodra je meerdere geluidsporen in de tijdlijn of het storyboard hebt kan je deze met elkaar mixen. Een kwestie van het juiste volume en bijpassende overgangen instellen.
Er zijn meerdere soorten mixages. In feite is een overvloeier ook al een kleine mix op locatie. Combineer je twee of meer geluidsfragmenten onder/boven elkaar dan bepaalt het per audiospoor ingestelde volume wat er precies van en hoe hard dit te horen is in de master soundtrack. Je kunt daarin ook in de tijd variëren. Tussen het commentaar of interview zwelt de achtergrondmuziek weer even aan en komen de stemmen weer terug dan daalt deze.
Zorg bij het binnenkomen van geluidspassages dat deze netjes invloeien tenzij het een hard binnenkomend effect betreft.

De voice-over
Er zijn meerdere manieren om een voice-over aan de videofilm toe te voegen. Je kunt deze eerst met de videocamera of externe audiorecorder los opnemen en later als geluidsclip op een audiotrack toevoegen. Zie verder het mixen.
Het inspreken op een geluidsspoor in/tijdens de montage. Daar heeft het montagepakket een aparte module voor die de spraak opneemt en tegelijkertijd de gewenste locatie in de soundtrack voegt.
Let op: Van tevoren goed uittesten of de lengte van de voice-over past. Neem op met een geschikte microfoon voorzien van een antiplopkap. Voorkom stoorgeluiden uit de omgeving tijdens de opname. Bij een verspreking kan het gewoon weer opnieuw. En het volume dient voldoende hard te staan.

Ook extern
Behalve intern, dit wil zeggen in de montagesetting van de videofilm, kan je de montage ook extern uitvoeren. Ruwweg heb je daarbij de keuze uit hard- en software.
Bij de hardware maak je gebruik van een losse audiorecorder. Liefst van het multitracktype waarbij je meerdere audiosporen kunt mixen. Hierin is een ruime keuze. Een aantal modellen van onder andere Zoom en Tascam zijn speciaal ontwikkeld voor de videomaker.
Bij de software gaat het om muziek- en geluidstudio’s. Bij de muziekstudio kan je zelf de muziek componeren, importeren, mixen, inzingen of elektronische instrumenten bespelen. Dat geeft een originele soundtrack. Bij de studio ligt de nadruk meer op de perfecte mastermixen, geluidscorrecties en effecten.

Ulco Schuurmans

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
JBL is Back!
In de prijsklasse van de JBL HDI Serie ga je volgens de importeur simpelweg geen ...