Plannen, beoordelen, bulken & spotten

Redactie BASIS MONTAGETECHNIEK How to

De geslaagde videofilm ontstaat voor de helft op de digitale snijtafel. Het digitaal monteren of editen kan zowel op de computer als in de camcorder zelf plaatsvinden. Deze nieuwe serie in Video Emotion behandelt de basistechniek zoals deze bij het non-lineair editen (NLE) op de computer of externe unit als de Casablanca plaatsvindt. Deel 1 behandelt de planning en het selecteren van de geslaagde opnamen.

De oude filmmakers wisten het al: de schaar bepaalt voor 50% of de rolprent wel of niet slaagt. Daar komen ook de benamingen voor het snijden (de cut) als Final Cut en Directors Cut vandaan. Er kan op verschillende manieren gesneden worden waardoor ook wezenlijk verschillende versies van een film kunnen ontstaan.
Degene die snijdt wordt de editor genoemd. In feite een soort videoredacteur die op basis van het verhaal, filmische emotie, de eigen ervaring & intuitive en doelgroep het ruwe fi lmmateriaal (de zogenaamde footage) op maat snijdt en aan elkaar plakt. Onder het editen zelf wordt zowel het knippen als het arrangeren (in volgorde plaatsen) en plakken (paste) verstaan. Er wordt gesproken van niet lineair editen. Vroeger kwam het monteren met videorecorders neer op het achter elkaar stapelen (dus lineair) van de verschillende clips of scènes. Bij een fout diende de editor voor deze fout opnieuw te beginnen met het stapelen. Op de computer kan je de clips later nog verschuiven (niet lineair) zonder weer van voren af aan te hoeven beginnen. 03-66_VE84-09.indd
Menig beginnende videomaker denkt: ‚ÄúGewoon lekker veel videomateriaal¬†schieten (het kost toch niets) en we zien straks wel wat wij er op de computer met de montagesoftware van maken.‚ÄĚ Een meestal totaal foute veronderstelling die tot grote rampspoed bij het NLE-proces kan leiden! In het minst erge geval veel werk bij het zoeken tussen alle opgenomen rotzooi. In het ergste geval ontbreken essenti√ęle opnames (shots).

Van het verhaal naar de snijtafel
Aan elke geslaagde videofilm ligt een verhaal(lijn) of minimaal een soort plot of rode draad ten grondslag. Dit gegeven wordt opgebouwd uit de beelden (video), het geluid (audio), titels en eventuele aanvullende effecten en filters. Deze onderdelen van de videofilm worden tijdens de digitale montage samengevoegd. Het spreekt vanzelf dat de montage of edit dezelfde lijn volgt als in het draaiboek, storyboard of script is opgenomen. Anders ontstaan er vervelende problemen bij het maken van een logische montagevolgorde. Ook een callsheet kan van pas komen. Dat is een kort instructieblad met daarop voor een halve of gehele dag de opnamen, activiteiten, taken en betrokkenen vermeld staan.
Houdt daarom bij het opstellen van het verhaal rekening met de montage. Welke shots zijn daarvoor nodig? Welke beelduitsnede komt het best tot zijn recht? Tijdens de montage nog digitaal inzoomen kan bij digitaal HD materiaal nog goed doch uitzoomen is knap lastig. Half afgesneden zinnen of woorden en origineel achtergrondgeluid vallen tijdens de montage moeilijk op te lappen. Kortom, alles wat in goede filmische kwaliteit werd opgenomen en de op de voet het plot volgt is straks bij de montage een groot gemak.
Bij lastige en kritische scènes is het verstandig om deze twee of drie keer op te nemen. Dan kan daar straks bij de montage de beste uit geselecteerd worden. Dikwijls is het ook goed mogelijk om de gelukte delen van dezelfde opnamen te monteren tot een scene. Bijvoorbeeld bij een wat langer interview waarbij het eerste deel van shot 1 goed bij het laatste deel van shot 3 zou passen. Een beeld-insert over de las en de intonatie of het volume aanpassen en de kijkers merken het niet.03-66_VE84-09.indd

Beoordelen
Het proces van het beoordelen van voor de komende videofilm geschikte opnamen valt in twee onderdelen uiteen: het ter plekke beoordelen en achteraf spotten. In principe verdient het aanbeveling om beiden ook uit te voeren. Het beoordelen ter plekke voorkomt dat u straks thuis tot de ontdekking komt dat er onmisbare shots ontbreken. Achteraf teruggaan is lasting en in een aantal gevallen onmogelijk. Een goed regisseur controleert ter plekke zowel de opstelling en het beeld op de display als meteen daarna de gemaakte opnamen. Zeker weten dat het allemaal klopt aan de hand van het storyboard en dat het beeld en geluid er hoogwaardig opstaan. Zo niet dan gewoon overdoen! De komst van harde schijven en geheugenkaarten als opslagmedium betekent een groot gemak bij het snel kunnen terugkijken van de gemaakte shots. Op de display zijn de clips als zogenaamde thumbnails (kleine fototjes) zichtbaar. Direct er op klikken en de desbetreffende opname speelt meteen af. Bij tape betekent terugkijken heenenweer spoelen en de teller of tijdcode goed in de gaten houden.
Een aantal meer professionele camcorders beschikt over de mogelijkheid om opnamen als goed en slecht te markeren. Het is daarbij vaak ook mogelijk om de eerste (voorlopige) montagevolgorde direct van de camcorder naar de computer over te spelen. Scheelt weer in het uitzoekwerk. Heeft uw camcorder deze optie niet dan zijn slechte scènes eenvoudig van de hard disk of geheugenschijf te wissen. Maakt tevens weer opslagruimte vrij.
Bij tape kan het opschrijven van de tijdcode of tellerstand in een notitieboekje¬†straks veel zoekwerk en de ‚ÄėWat is wat?‚Äô-vraag besparen. Nieuw is het meegeven van geografische informatie, de ‚Äėcamcorder TomTom‚Äô. Samen met de tijd en datum¬†een prima manier om de juiste opnamen terug te vinden. De beste manier van het controleren van de opnamen is op een goede monitor. De display is klein (details kunnen gemist worden) en het is mogelijk dat kleurafwijkingen niet opvallen. Voor het beproeven van het geluid is een geode hoofdtelefoon voldoende.
Tot slot de oude beproefde methode van het clipboard. Voorafgaande aan de opname een bordje of papier met daarop de scene en aanvullende gegevens meefilmen. Dat maakt identifi catie achteraf eenvoudig. Een hand voor de lens scheidt opeenvolgende opnamen visueel.

Bulken of spotten?
Bulken is het achteraf naar de computer inladen van al het geschoten materiaal (de bulk). Spotten is achteraf in de montagestudio eerst bekijken en dan beoordelen welke clips er ingeladen dienen te wor den. Bij het bulken komt het videospoor in het montageprogramma vol te staan met een lange doorlopende videoclip. Dat kan handig zijn bij kortere documentaires, interviews en films waar toch niet veel aan veranderd of gemonteerd behoeft te worden. De editor pakt na het inladen gewoon het scheermes en knipt de slechte of niet bruikbare stukken er uit. Vervolgens de losse onderdelen tegen elkaar schuiven en de lassen plus geluidsovergangen netjes maken. 03-66_VE84-09.indd
Menig montageprogramma doet aan scenedetectie. Dat wil zeggen maakt een aparte clip bij de plaats waar de camcorder stopte met opnemen of het beeld wezenlijk verandert. Zo ontstaan bij het bulkladen een reeks achter elkaar staande losse clips of scènes. Dat lijkt een gemak maar als de software niet knipt zoals de editor wenst heeft hij of zij daar weer extra werk aan om het allemaal recht te breien. Zo nodig deze scenedetectie uitschakelen.
Vroeger in het tape-tijdperk betekende spotten het de nodige uren achter de monitor of tv doorbrengen met het notitieboekje en de afstandsbediening in de aanslag. Daar komt de juiste clip of scene. Welk begin en eindpunt horen daarbij? Tegenwoordig gaat dat bij de clipbrowser (= software die de clips doorzoekt en laat zien) voor de videofiles op de harde schijf of geheugenkaart een stuk simpeler. Klik de scene aan, bekijk deze in het viewer-venster en kies wel of niet inladen. Dat inladen kan ook nog eens op de achtergrond gebeuren zodat de editor alvast met het monteren van de al op de montagecomputer beschikbare bestanden kan beginnen. Bij de meeste browsers kunnen de clips ook al in de viewer worden bijgesneden.
Verder kan het spotten ook op idee√ęn brengen. Het zien van de beelden prikkelt de filmische fantasie over combinaties en sneden die het eindresultaat nog beter kunnen maken. Dat past bij dat. Het interview daar afbreken. Of wellicht een effectje zus of zo op die plaats. De ware emotie van de filmische editor komt vaak pas bij het zien tot zijn recht.

Ulco Schuurmans

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
De naderende feestdagen feilloos op video
De gezellige en sfeervolle feestdagen staan weer voor de deur. Sinterklaas, Kerst en Oud en ...