Slimme montagetrucs: verfijn je film met J- en L-cut

Redactie How to Video opnames

Archief Digital Movie 145-2022
Het gebruik van geluid is in films, documentaires en commercials heel belangrijk. Met een slimme geluidsmontage maak je het kijken aangenamer en de film sneller en mooier.

In tegenstelling to het slim gebruik van beeldmateriaal kun je ook geluid slim inzetten om je film te verbeteren en te verfijnen. Het zijn soms kleine ingrepen die wonderen doen.
Twee belangrijke trucs zijn de J-cut en de L-cut. En deze benamingen betreffen twee manieren van geluidsbewerkingen, beter gezegd: twee manieren van het (her)plaatsen van het geluid.

De term J-cut is afgeleid van de “J”-vorm die deze bewerking op een tijdlijn heeft.

J-cut
Een J-cut is een bewerkingstechniek die wordt gebruikt voor scèneovergangen of binnen een scène.
Wat je doet, is de audio van de volgende scène of opname aan de beeldverandering vooraf laten gaan. Dit betekent dat de kijker de volgende scène of opname hoort, voordat hij hem ziet.
De term J-cut is afgeleid van de “J”-vorm die deze bewerking op een tijdlijn heeft.
Door het geluid van een aankomend shot alvast te starten terwijl het beeld van de vorige nog te zien is, bereid je de kijker voor op wat komen gaat.

De term L-cut is afgeleid van de “L”-vorm die deze bewerking op een tijdlijn heeft.

L-cut
De benaming van de L-cut is nu makkelijk te raden. Wat je doet, is de audio van de vorige scène of opname na de beeldverandering nog door laten lopen. Dat betekent dat de kijker de audio van de vorige scène nog hoort, terwijl hij de nieuwe scène al ziet.
De L-cut is dus net andersom. Op de tijdlijn krijgt de montage de vorm van een L. Dramatisch gezegd kan je zo de kijker afscheid laten nemen van de eerste shot, terwijl de volgende al geïntroduceerd wordt.

Functies
Deze technieken kun je in veel situaties gebruiken. Ik bespreek hier een aantal belangrijke. Houd goed in gedachten dat deze technieken vaak een fractie van een seconde inhouden en daardoor nog onbewuster dan bewust door de kijker worden waargenomen. (Tenzij je er bewust op let, natuurlijk, na het lezen van dit artikel.)

  1. Dialoog J-cut

Stel, er zijn twee personen, Menno en Joyce. Een standaardregel voor het gebruik van geluid in hun dialoog zou je zelf eenvoudig kunnen opstellen: de persoon die aan het woord is, komt in beeld. Dus als Joyce iets zegt, komt zij in beeld. Daarna komt Menno in beeld en hij geeft het antwoord.
Het grote probleem is dan dat de scène erg saai wordt. Het vele heen en weer geschakel van Menno naar Joyce is zelfs erg vermoeiend en wat nog belangrijker is, de kijker ziet de reactie van de tegenspeler niet.
Daarom is men het geluid creatiever gaan inzetten. Bijvoorbeeld een J-cut, waarbij je al een deel van het antwoord hoort, terwijl de persoon nog niet in beeld is.
Zo krijg je mooie over shoulder-opnamen die niet vervelen en dramatisch interessant zijn.
Menno (in beeld): “Waar wil jij dan heen met vakantie?”
Joyce (geluid met deel antwoord, Menno nog in beeld): “Vakantie?”
Jocye (in beeld): “Dat jij nu al aan vakantie denkt!”

  1. Dialoog L-cut

Bij de L-cut zie je de tegenpartij eerder in beeld, wat eveneens een dramatisch effect kan hebben.
Menno (in beeld): “Ik denk aan onze vakantie.”
Joyce (in beeld, zegt niks, kijkt verbaasd – geluid nog van Menno): “Waar wil jij heen?”
Joyce (in beeld): “Vakantie? Dat jij nu al aan vakantie denkt!” 
Jocye komt eerder in beeld dan Menno is uitgesproken. Zij kan al verbaasd of geïrriteerd kijken, wat al een deel van haar antwoord is. Zo wordt het dramatisch spannend.
Tegelijk wordt het ook heel realistisch. Let maar eens op, in situaties dat je naar twee mensen luistert, hoe vaak je zelf (al) naar de ander kijkt als de een nog niet is uitgesproken.

  1. Scène-overgangen

In scène-overgangen kun je eveneens de J-cut gebruiken. De kijker hoort het geluid van de volgende scène al. Dat kan dialoog zijn, maar ook bijvoorbeeld geweerschoten. De kijker is onmiddellijk weer bij de les.
De techniek van de J-cut wordt vaak toegepast voor tijdsovergangen. Of als de persoon in kwestie in slaap valt; je hoort dan al het geluid van de droom, terwijl je de persoon in slaap ziet vallen.
Of de techniek wordt gebruikt in flash backs. Hier gebeurt hetzelfde: je hoort het geluid van de flash back al (de volgende scène), terwijl je nog in de eerdere scène bent.

  1. Openingsscène

Veel films maken gebruik van een J-cut, waarbij zij het geluid van de eerste scène al laten horen tijdens de begintitels.

  1. Een bekend voorbeeld is het begin van de film The Social Network. Tijdens de titels hoort de kijker het geluid van de studentenbar en enkele beginzinnen van de dialoog,

nog voordat de personen in beeld zijn.

  1. Een ander mooi voorbeeld is de film 16 Blocks. Deze film begint met muziek over de titels heen en deze muziek blijkt in de eerste scène het geluid van de radio te zijn, die door de politie wordt uitgezet. De kijker wordt hier ‘dubbel’ voor de gek gehouden.

Vergelijk het met het theater. Om het publiek weer bij alert te krijgen, zijn de gordijnen na de pauze dicht, maar zijn er plots geluiden te horen. Men gaat sneller zitten, want het gaat beginnen en men is best nieuwsgierig naar wat er komen gaat. Hetzelfde gebeurt ook vaak bij het begin van een voorstelling.

Je ziet Menno en je hoort Joyce: “Vakantie?” (Foto: Gary Barnes)

Belangrijke opmerkingen

  • In het kader laat ik zien hoe je een J-cut maakt. Uiteraard werkt het voor de L-cut net andersom. De grote truc van de J-cut is dat je NIET het geluid onder het vorige beeld schuift, maar het beeld over het geluid.
  • Werk altijd bewust met de J-cut en de L-cut. Gebruik deze technieken niet in alle overgangen, maar alleen als het dramatisch belangrijk is. Bijvoorbeeld als de expressie van Menno belangrijker is dan wat Joyce op dat moment zegt.
  • Werk met deze technieken betekent ook dat je bronmateriaal goed genoeg moet zijn om de techniek te kunnen toepassen. Als je bronmateriaal na de zin van Menno direct stopt, kun je die beeldlijn niet doorschuiven over het geluid van de volgende scène.
  • Het maakt in principe niet uit welke bewerkingssoftware u gebruikt. De principes voor het maken van de J-cut en de L-cut zijn hetzelfde. In de software moet het verschuiven van de beeldlijn over de geluidslijn wel mogelijk zijn, natuurlijk.

    Daarna maakt Joyce haar tekst af. “Dat jij nu al aan vakantie denkt!”

Montagevoorbeeld 1

  1. In principe staan het beeld en het geluid samen in je bronmateriaal, in één bestand. Importeer vervolgens het bronmateriaal dat je nodig hebt.
  2. Je hebt opnamen van Joyce en je hebt opnamen van Menno. Zet deze op de tijdlijn.
  3. Monteer de fragmenten in de tijdlijn, zodanig, dat je het volgende achter elkaar plakt.

Menno: “Waar wil jij dan heen met vakantie?”
Joyce: “Vakantie? Dat jij nu al aan vakantie denkt!”
Om een J-cut te krijgen moet je het geluid van het woord “Vakantie?” in feite onder het beeld van Menno schuiven. De grote TRUC is dat je niet het geluid verschuift, maar het beeld van Menno!

Eventueel gevolgd door een tussenshot (totaal). (Foto: Gary Barnes)

  1. Ontkoppel het geluid van het beeld (unlink in Premiere Pro). Nu kun je schuiven met het geluid en het beeld. Let op, als je het beeld verschuift, gaat het geluid na de unlink niet meer mee.
  2. Verschuif het beeld van Menno over het geluid van Joyce. Menno blijft langer in beeld.
  3. Nu zien we Menno en we horen Joyce: “Vakantie?”
  4. Stop daar de verschuiving en speel de video af.
  5. Nu zie je dat bij het woord “Vakantie?” Menno in beeld is en daarna weer Joyce, die haar tekst verder afmaakt.

Montagevoorbeeld 2

Zet de cursor op de plek in de tijdlijn waar je gaat snijden.

Verschuif het stukje beeld van de volgende scène, dat je niet wilt laten zien, naar rechts. Het geluid blijft staan.

Unlink (ontkoppel) vervolgens het geluid van het beeld van alle fragmenten.

Verschuif vervolgens het stukje beeld van de vorige scène, dat je wilt laten doorlopen, naar rechts. Geluid blijft staan.

Tijdens dit beeld hoort de kijker het eerste deel van het interview.

Border security
Er is een hele reeks afleveringen van Border Security. De hoofdpersonen zijn de mensen op de vliegvelden van bijvoorbeeld Canada, Italië en Australië. Zij controleren de reizigers op het smokkelen van drugs en geld. Ook controleren zij of de passagiers wel goed hebben aangegeven wat zij in hun koffers meedragen.

Geluid
Het geluid van deze reeks afleveringen is vrij ‘vol’ met een voice over, setgeluid, strakke muziek in en tussen de scènes door en interviews met de medewerkers van de vliegvelden.
Daar worden vaak J-cuts gebruikt. Je ziet de douanier nog met de passagier in beeld, maar je hoort hem al in interviewstijl wat vertellen over de situatie in kwestie.

Daarna komt de douanier in beeld die verder vertelt.

Effect
Het effect hiervan is, dat de afleveringen sneller worden. Omdat de kijker de tekst van het interview hoort, wordt hij die volgende scène al ingetrokken, terwijl hij nog kijkt naar de douanier die samen met de vrouw bij de koffer staat.
Deze afleiding is ergens ook wel nodig, omdat veel beeld hetzelfde is: mensen bij een lopende band met een koffer. De afwisseling met de interviews maakt het spannender.
Veel succes!

Pieter Reintjes (video-college.nl)

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Check Also
Sennheiser TV Clear
Sennheiser brengt nieuwe draadloze oordoppen uit. Dit keer niet voor muziek luisteren (ook al kan ...