Stoomtreinen: het rijdt, puft, fluit en er zit een leuk verhaal achter…

Redactie How to Video opnames

Archief Digital Movie 135-2020
De nostalgische stoomtrein is nog altijd helemaal in. Zij zijn te bezichtigen in musea maar rijden ook nog altijd echt op vaste en eigen trajecten. Enthousiaste hobbyisten houden hen in bedrijf en je kunt er ook gewoon in meerijden. Gezien de imposante locomotieven, fraaie rijtuigen, veel gesis en gepuf, het werk van de stoker en de machinist plus vaak het verhaal er achter een ideaal onderwerp voor een videoreportage.

Stoomtreinen bekoren jong en oud. Het gaat daarbij niet alleen om de imposante techniek maar ook om de nostalgische glorie en de boeiende verhalen daar achter. Daarom komen stoomtreinen voor in tal van films, detectives (Moord op de Oriëntexpres), series, reportages (Railaway) als trendsettende of tijd typerende achtergrond en niet te vergeten amateurfilms van stoom enthousiastelingen.
Stoomtreinen zijn er te kust en te keur. Zowel in Nederland als over de grens in België, Duitsland en Engeland. Musea zijn vaak het gehele jaar open. De buitenactiviteiten zijn dikwijls seizoensgebonden.
Daaronder vallen de ritjes en het bezoek op de bok (bestuur je eigen stoomtrein) maar ook speciale trips en reizen. Even googelen bij de verenigingen, stichtingen en musea levert al veel informatie op. Wel even goed kijken naar de rijtijden (spoorboekje) en openingstijden.

Zwart en wit
De locomotieven zijn vaak diep zwart (hoewel er ook groene blauwe, bruine of grijze zijn) en de stoom is wit. Beiden kunnen de automatische belichtingsmeter van de camera in de war brengen. Bij diep zwart daarom onderbelichten anders wordt dat grijs en te veel stoom of heldere lucht licht overbelichten.
Je kunt ook dankbaar gebruikmaken van andere objecten zoals rode wielen en aandrijfstangen of de stationsgebouwen in de buurt om daar de belichting en kleur weergave op af te stemmen.

In beweging
Zowel de stoomtreinen zelf als hun draaiende onderdelen als het treinpersoneel en de mensen daarom heen zijn in beweging. Dat vraagt om deze pakkend vast te leggen voor de dynamiek in de videofilm. Let hierbij op de rijrichting van de trein plus het eventuele meezoomen (in/uit), close-ups van de draaiende wielen, aandrijfstangen en cilinders, de activiteiten van de stoker, machinist en conducteur en de passagiers. Allen maken deel uit van de beleving stoomtrein.
Al die beweging maakt ook geluid. Fluiten, puffen, sissen, ratelende wielen het roepen en signaleren van het treinpersoneel of er wordt een wissel omgezet. Vergeet niet om deze versterking van de beelden goed te registreren. Audio maakt het plaatje compleet en zet de sfeer.

Details
In de videofilm of reportage gaat het niet alleen om de aan-, langs en wegrijdende treinen. Er zijn tal van interessante details die verder uitgelicht kunnen worden. De stoker die de kolen in het vuur onder de ketel schept. De machinist die de stoomfluit, stoomtoevoer bedient en uit het rampje kijkt. Het interieur van de rijtuigen. Het bijvullen van water. Het koppelen van de rijtuigen. En hoe werkt het seinhuis? Maar ook het knippen van de kaartjes, de wachtende reizigers, de nostalgische bagage op het perron en karren, de stationsklok en de stationschef. Allemaal verdiepen zij het verhaal en geven de couleur locale.

Het verhaal er achter
Achter stoomtreinen en -lijnen gaat vaak een heel verhaal schuil. Zo was de Arend in het Spoorwegmuseum de eerste (1839) stoomtrein die in Nederland reed. Het miljoenenlijntje kostte inderdaad ettelijke miljoenen. De stoomtram in het midden des lands heette niet voor niets de Gooise moordenaar. En vrijwel elke museumlijn heeft zo zijn eigen verhaal en pittoreske halteplaatsen.
Vergeet verder de werkplaatsen en het onderhoud niet. Daar worden heel wat hobby-uurtjes ingestoken. Last but not least kan een interview of commentaar van een van de spoorwegmensen de videofilm nog interessanter maken.

Suggesties
Stoomstichting Nederland, www.stoomstichting.nl
Het Spoorwegmuseum, www.spoorwegmuseum.nl
Miljoenenlijntje (ZLSM), www.miljoenenlijn.nl
Stoomtrein Goes Borsele, www.destoomtrein.nl
Veluwelijn VSM, https://stoomtrein.org
Stoomtram Hoorn-Medenblik, www.stoomtram.nl
Selfkantbahn, https://selfkantbahn.de
Maldegem-Eeklo stoomtrein, www.stoomtreinmaldegem.be/nl
Bochum Dahlhausen, www.eisenbahnmuseum-bochum.de/besucherinformationen/informatie-nederlands/index.php

Ulco Schuurmans

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Nikon Z 7II en Nikon Z 6II: Topklasse systeemcamera’s
Nikon heeft de Nikon Z 7II en de Nikon Z 6II aangekondigd: de volgende generatie ...