Videofilmen in de kou

Redactie Video opnames

Archief Digital Movie 125-2019
Koude en de daaraan verbonden weersomstandigheden bieden zowel videopret als videolast. Het levert fraaie landschappen en actiemomenten op. Maar koude is geen vriend van de elektronica, mechanische onderdelen en accu’s. In dit artikel een aantal tips om kou, sneeuw en ijs te trotseren.

Bij het woord koude komen er meteen associaties naar boven of onze videoapparatuur daar wel tegen bestand is. Gelukkig luidt het antwoord bij de meer robuuste camera’s en objectieven: Ja! Tot -10 graden Celsius valt het wat de mechanica en elektronica betreft nog best te doen. Alleen de accu kan aanmerkelijk minder gaan presteren.
Het zelf in de koude aan het videofilmen slaan is aan beperkingen gebonden. Niet alleen koude handen maar ook onderkoeling en het aantasten van huid kunnen bedreigingen zijn.
En dan heb je ook nog andere opnamecondities zoals lichtval en afwijkende kleuren.

Wat doet koude met onze apparatuur?
Dat hangt grotendeels van de toegepaste materialen en smeermiddelen af. Puur mechanisch gezien doet koude metalen, glas en ook wel plastic iets krimpen. Dat blijft gelukkig doorgaans binnen de toleranties van het nog goed kunnen functioneren. Een ander punt vormt het brozer worden van materialen. Dat gebeurt echter meestal pas bij zeer lage temperaturen. De mechanische onderdelen dienen soepel te blijven lopen. Daarvoor zijn voldoende smering (siliconen e.d.) en speling vereist. Bij koude kan de smering taaier worden en de speling afnemen. Objectiefringen draaien stroever, spiegels klappen minder snel op en sluiters en diafragmalamellen kunnen trager gaan werken.
Wat er bij de elektronische onderdelen gebeurt is sterk wisselend. Bij -5 tot -10 graden Celcius gaat het vaak nog redelijk goed. Daaronder kunnen displays, processoren, beeldchips en verbindingen of contacten slecht worden. Smartphones zijn dikwijls gevoeliger dan camera’s.
Lees de gebruiksaanwijzing van de apparatuur er zorgvuldig op na wat de range voor de werktemperatuur is. Korte exposities, tenzij het -40 graden Celcius is of zo, leveren meestal geen direct probleem op. Het duurt wel even voor de apparatuur zelf ook flink koud wordt. Het tijdig weer in de binnenzak steken warmt lekker op. Een goede video/fototas beschermt tegen kou en verergering door wind en vocht.

Accu’s
De prestaties c.q. de capaciteit van accu’s lopen bij daling van de temperatuur terug. Het gaat immers om chemische processen in de accu zelf en die verlopen trager als het kouder wordt. De belangrijkste remedies tegen ‘bevroren stroom’ zijn meerdere accu’s inzetten en de stroomcellen tussentijds in de warme binnenzak opbergen.
N.B. Sommige accutypen kunnen ook kapot vriezen. Lees weer de specificaties van de fabrikant.

Condens en vocht
Bij de overgang van warm naar koud krijg je condens op de camera en objectieven. Een UV-filter voor de lens beschermt hiertegen en je kan het vocht gemakkelijk afvegen.
Vocht op de camera of de tubus van het objectief kan naar binnen dringen en schade veroorzaken. Direct weer afvegen is noodzaak. Tenzij uw spulletjes spatwaterdicht (splashproof) zijn.
Een bekend euvel bij taperecorders is het vastlopen van, ten gevolg van condens, nat geworden videobandjes. Meteen stopzetten en rustig op temperatuur laten komen. Anders is de ellende niet te overzien. SD-kaartjes hebben daar natuurlijk geen last van. Wel mogelijk van vochtige contacten.
Kom je uit de koude weer in een warme omgeving laat de camera dan acclimatiseren. Haal de geheugenkaart er uit en zet de klepjes open. Neem daar echt de tijd voor!

Bescherm de mens
Het met blote handen in de vrieskou een camera en/of objectief bedienen is geen pretje. Tot pijnlijke bevroren vingers en het uit de handen laten vallen van apparatuur liggen dan in het verschiet. Draag handschoenen! Er is keuze uit vingerhandschoenen, typen met een geïntegreerde klep en thermohandschoenen. Een wintersportzaak kan je zo daaraan helpen. Maak indien mogelijk van de voren al de benodigde instellingen voor de opname(n) Dan behoeven de handen zo min mogelijk uit de mouwen.
Fel licht en sneeuw bedreigen de ogen. Zet een zonnebril op sterkte op. Een bivakmuts staat niet gek maar juist professioneel. En zonnecrème voorkomt verbranding bij overmatig UV-licht.
Zorg voor een winterbestendige jas met voldoende zakken om de hobbyspulletjes op te bergen. Trek stevige schoenen of laarzen aan waarmee je minder makkelijk nat wordt of uitglijdt. En blijf niet nat op de wind staan. Thermo ondergoed komt van pas als het echt stervenskoud is. Let tevens op de eigen veiligheid. Er zijn de nodige ongelukken gebeurd met filmers die botsten op de ijsbaan en skipiste en zelfs uit de kabelbaan vielen. Uitglijden en wegzakken in verborgen sneeuwgaten komen ook regelmatig voor. Neem bij kans op lawines een peilzender mee.

Opnamecondities
Moderne video- en fotocamera’s beschikken over voorgeprogrammeerde instellingen, scenes, voor sneeuw en winter. Dat compenseert vaak al goed voor kleurzwemen, afwijkende belichtingen en ongunstige schaduwwerking. Je kunt dat natuurlijk ook zelf doen. Overbelichten bij felle witte sneeuwvlakken of extreem blauwe luchten. Zet een UV-, Skylight- of circulair-Polarisatiefilter in om het teveel aan blauw terug te dringen, details te versterken of reflecties terug te brengen. Een polafilter geeft bovendien mooie strakblauwe luchten. Bij wat minder licht kan je de ISO-waarden best opvoeren. Anders gebruik maken van de beeldstabilisatie of het diafragma verder opendraaien.
Bij vallende sneeuw, regen of ijzel beschermt een regenhoes camera en lens. Verwarmingslint om de camera voorkomt zowel vast- als bevriezen. Voorkom dat jouw ademhaling de objectieven, viewers of bril doet beslaan.

Kortom
Goed voorbereid de kou en winter in voorkomt uitval, lichamelijk ongemak en teleurstellingen bij het videofilmen.

Ulco Schuurmans

 

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Canon EOS RP
Canon Europe introduceert de EOS RP – een kleine, lichte en praktische spiegelloze camera voor ...