Waargebeurd verhaal verfilmd: van drugsdealer tot drugshater

Redactie Interviews

Archief Digital Movie 118-2017
De film Spaak vertelt het waargebeurde verhaal van Paul Rood die na het smokkelen van drugs een afkickkliniek begon. Regisseur Steven de Jong gaat in op de verschillen tussen het werkelijke verhaal en de film.

Het levensverhaal van Paul Rood raakte regisseur Steven de Jong die het een zeer interessant gegeven vond om te verfilmen. “Het verhaal van Paul ging over zijn missie tegen drugs en ik wilde daar wel mijn tanden in zetten. Helaas zagen de omroepen en het filmfonds er geen goede film in. Een jointje roken vinden we in Nederland onschuldig en misschien is dat ook wel de reden geweest waarom de omroepen het verhaal hebben afgewezen. Maar de realiteit is anders. Paul Rood was korte tijd een drugsdealer, maar zag de grote ellende die hasj kan aanrichten. Hasj is gevaarlijk, iets als een Black Widow heeft hetzelfde effect als een shot heroïne. Die keiharde realiteit van drugs laten we in de film zien om jongeren te waarschuwen tegen drugs.
Uiteindelijk werd de film met behulp van crowdfunding en de enthousiaste medewerking van 14 studenten van het ROC Friese Poort in Drachten in een periode van 1,5 jaar opgenomen. In 2017 kwam de film in de bioscoop en Steven maakt met de film een rondreis langs scholen.

Liefdesverhaal
Paul Rood schreef in 1986 zijn levensverhaal op in het boek ‘Groot verzet’ en schreef een paar jaar geleden voor de film de eerste versie van het script. Scenarioschrijver Dick van den Heuvel paste het document in samenwerking met Steven aan. “We hebben het stokje van het scenario van Paul overgenomen, want een scenario heeft hele andere wetten. Paul vond dat geen probleem, als zijn missie tegen drugs maar werd uitgedragen. We kregen alle vrijheid van Paul.
Het gevolg is dat we een aantal feiten verschuiven in de tijd, dramatischer maken, compacter maken etc. Dat moet wel, want een film duurt slechts 1,5 uur. De preventie en de waarschuwing tegen de drugs zitten in het liefdesverhaal dat we in dezelfde periode als de gevangenisstraf laten afspelen. In werkelijkheid is het meisje pas veel later in het leven van Paul gekomen. De uitdaging was hoe we al die vele gebeurtenissen geloofwaardig konden verfilmen. Om het ongeloofwaardige zo geloofwaardig mogelijk te vertellen.”

1 – Jaren 80 versus 2017
Een groot verschil tussen de werkelijkheid en de film is de tijd. De film speelt in deze tijd en niet in de jaren 70 en 80, waarin het allemaal echt gebeurde. “Dat was productioneel veel makkelijker, omdat je anders veel werk hebt om alles op de jaren 80 te laten lijken,” zegt Steven. Daar zie je al een groot verschil tussen wat de werkelijkheid was en de fictieve invulling.Een ander verschil met het tijdsbeeld is dat in de film de hoofdpersoon (gespeeld door Tim Douwsma) zogenaamde ‘pretpillen’ smokkelt en geen hasj zoals Paul Rood deed. “We wilden dat de jeugd wat meer affiniteit met het verhaal zou hebben. Dus werden het pillen en geen hasj. Pillen zijn eigentijdser en beter om te verfilmen.”

2 – Fiets versus koffer
In werkelijkheid deed Paul twee smokkelpogingen. De eerste keer deed hij alsof hij een wielrenner was die door Noorwegen wilde gaan fietsen. Hij mocht zo de douane passeren. Paul werd bij zijn tweede smokkelpoging gepakt. Hij had toen vier kilo hasj in een koffer in de trein richting Zweden.
Steven: “Maar in de film wordt Paul al bij zijn eerste poging gepakt. Hij heeft in de film een fiets die vol zit met pillen en we gebruiken de treinsituatie. Een soort combinatie van beide smokkelpogingen, want we hebben in de film geen tijd om allebei die pogingen te laten zien. Zo bedachten we verschillende oplossingen om het verhaal wat compacter te maken. Trouwens, fietsen wordt eigenlijk pas later voor Paul belangrijk, maar in de film rijdt de hoofdpersoon voortdurend op een fiets om hem meer als fietser (wielrenner) te karakteriseren.”

3 – Ontsnapping
In het waargebeurde verhaal probeerde Paul Rood drie keer te ontsnappen. De eerste keer probeerde hij met een lepel en een mes een gat in een muur te maken, maar dat mislukte jammerlijk. De derde ontsnappingspoging lukte, samen met twee andere mannen. Op klassieke wijze ontsnapten de drie mannen door een ijzerzaag te gebruiken en lakens aan elkaar te knopen.“In de film zijn er maar twee die ontsnappen. Jack Wouterse speelt de celgenoot, waarmee de hoofdpersoon de vrijheid zoekt en vindt. Het zagen met een ijzerzaag hebben we gebruikt en ook een gat in de muur. Paul kreeg indertijd namelijk zaagjes toegestuurd en heeft tot bloedens toe staan zagen. En omdat ik graag wilde dat de hoofdpersoon in zijn eentje door Zweden zou fietsen, komt Jack vast te zitten in de muur. Dat is dus verzonnen. Daar kwam ook bij dat Jack maar een paar dagen de tijd had om te filmen; hij moest dus snel uit het verhaal worden geschreven.”

4 – Coach of vaderfiguurAart Staartjes speelt de coach van de hoofdpersoon. Steven heeft bewust een andere persoon van die coach gemaakt. De reden was om in de film de achtergrond van Paul duidelijker te maken. “Ik vond dat Paul niet alleen handelde om geld te verdienen, maar ook vanwege de bewijsdrang richting zijn vader. Die thuissituatie heb ik verbeeld via de coach die een soort vaderfiguur is geworden. Net als in Rocky, waarin een coach de bokser Rocky uit de goot haalt en tot optimale prestaties dwingt. Daarom heb ik ook deze coach belangrijker gemaakt en er een vaderfiguur van gemaakt, maar ik heb hem ook een geheim meegegeven. Het bedachte geheim in de film is dat de coach vroeger in het peloton van Fausto Coppi fietste en amfetamine gebruikte, net als Coppi zelf. De coach in de film oordeelt keihard over de drugssmokkel van de hoofdpersoon, maar heeft zelf een verleden. Daarmee vertel ik ook dat doping van alle tijden is. Persoonlijk vond ik het namelijk wel shocking dat er in de jaren 50 al doping werd gebruikt.”

5 – Gevangenis of niet?
Wat in de film niet echt is gewijzigd, is de terugkeer van Paul naar de gevangenis in Zweden. In de werkelijkheid was onder andere Dries van Agt (toen actief in de politiek en fervent wielrenner) begaan met Paul en probeerde te regelen dat Paul zijn straf in Nederland zou mogen uitzitten. Uiteindelijk duurde die procedure te lang en besloot Paul naar Zweden terug te gaan.Steven: “Gaat ie terug of niet? Dat dilemma, die keuze, is een belangrijk aspect in de film. Voor Paul is het de ultieme boetedoening en een keerpunt. Het is dramatisch interessant om te zien dat hij teruggaat, terwijl hij er maanden over heeft gedaan om de tralies door te zagen. Maar hij kon zijn (fiets-) leven niet voortzetten in Nederland, dus ging hij terug. De gratie zit wel in de film, niet Dries van Agt.”

6 – Tragedie
“Dat zijn vriendin doodgaat aan drugs, hebben we erg uitvergroot. Het overlijden van de vriendin is niet in die periode gebeurd: in de film is dit gegeven naar voren gehaald. In deze tragedie zit de missie die moet worden verteld: drugs zijn gevaarlijk. Daar zit het drama, de trigger van hoe verschrikkelijk verkeerd het met drugs kan aflopen. En tegelijk vertellen we dat je drugs moet verslaan, door er op natuurlijke wijze vanaf te komen, zonder methadon e.d. De ondertitel van de film: what drugs can do, you can do better. De tragische gebeurtenis heeft Paul namelijk wel het zetje gegeven om zijn afkickkliniek te beginnen.
Dat hij de afkickkliniek op natuurlijke basis begint, zit in de film aan het eind en dat maakt het verhaal rond. Ik vond het wel belangrijk om te vertellen dat hij zover is gegaan dat hij die kliniek is begonnen. Ik vertel in de aftiteling dat hij nog vele jaren in zijn kliniek heeft gewerkt; de film zelf gaat over de ommekeer, van drugsdealer tot drugsbestrijder.”

Jongeren
“We hebben er lang over gedaan, met een lange doorlooptijd, maar de film is er gekomen. Met een klein budget, versnipperde opnamen en ook versnipperd monteren. Hij draaide slechts in een paar bioscopen, want de meeste exploitanten gaan alleen voor de kassuccessen. Dat is jammer, maar we gaan met de film door het land, we zoeken de jongeren op. De film draait bijvoorbeeld ook in een aantal filmhuizen. Onder andere door de schoolvoorstellingen kunnen we in de missie tegen drugs ongeveer 10 tot 20.000 mensen bereiken. Dat is heel mooi.”

De film Spaak
Een productie van: Steven de Jong Producties BV & Spaakfilmfonds (eigen beheer).
Coproducent: Wild at Art, DeFilmAmbassade.
Scenario: Dick van den Heuvel & Steven de Jong.
Auteur boek: Paul Rood.
Regie: Steven de Jong.
Hoofdrollen: Tim Douwsma, Aart Staartjes, Saskia Elise, Jack Wouterse, Valerie Pos, Raymond Thiry, Nick Golterman, Michiel Kerbosch, Amin Ait Bihi, André Dongelmans, Gert Jakobs en Wilfred Genee.
Muziek: Ronald Schilperoort.

Het waargebeurde verhaal
Het gebeurde allemaal in de jaren 70. Paul Rood was jong en niet tevreden met zijn leven. Hij dacht snel geld te kunnen verdienen met het smokkelen van hasj naar Noorwegen. De eerste keer ging hij verkleedt als wielrenner en passeerde moeiteloos de douane met een paar kilo. Zijn tweede poging, met vier kilo hasj, strandde op de boot en Paul kwam in de Zweedse gevangenis terecht. Hij probeerde te ontsnappen, wat pas bij de derde keer lukte, heel klassiek, met behulp van lakens en een ijzerzaag.
In Nederland besluit hij alleen nog maar te doen wat leuk is en hij komt in de wielerwereld terecht. Dat levert hem veel positieve dingen op, zoals normale vrienden en respect, want hij doet het erg goed op de fiets. Er is zelfs sprake van de Olympische Spelen. Door een toevallig contact met de wereld van de drugs in Amsterdam, besluit hij iets tegen drugs te gaan ondernemen.

De cel in
Vanwege zijn mogelijke internationale fietscarrière besluit hij terug te gaan naar de gevangenis in Zweden om zijn straf uit te zitten. Hij wordt immers gezocht door Interpol en kan Nederland niet uit. Voor hem is het ook een soort boetedoening, want hij is er wel achter gekomen dat drugs, ook hasj, heel erg gevaarlijk is en lichaam en geest levenslang kunnen aantasten. Als hij weer terug is in Nederland stopt hij met fietsen en start een ontwenningskliniek. Hij leert in Zweden de Narconon-methode kennen en past deze afkickmethode toe. Een methode die niet is gebaseerd op methadon en/of andere middelen. Van drugsdealer wordt Paul een missionaris tegen de drugs, met als motto dat je er op eigen kracht kunt uitkomen: “What drugs can do, you can do better”.

Verrijking
Website van de film: http://www.spaakdefilm.nl
Website Steven de Jong: http://www.stevendejongfilms.nl
Radio-interview met Paul Rood: http://bit.ly/2ieaoXy

Pieter Reintjes

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Check Also
Scholten & Baijings en Samsung: exclusieve omlijsting voor The Frame 
Het gelauwerde designduo Scholten & Baijings en Samsung onthullen Porcelain Blue: een opvallende nieuwe omlijsting ...